TAKS ve KAKS ne demektir?

Merhaba! Sorduğunuz TAKS ve KAKS kavramlarını, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) ve Tip İmar Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde açıklayayım.

---

TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı)

Tanım (PAİY Madde 4/cccc):
TAKS, taban alanının imar parseli alanına oranıdır. Taban alanı, bahçedeki eklenti ve müştemilat dahil yapıların tabii/tesviye zemini üzerinde kalan kısmının parsel izdüşümüdür. Yani kısacası, yapının zemine oturduğu alanın parsel büyüklüğüne bölünmesiyle elde edilen orandır.

Hesap Esası (PAİY Madde 5/5):
TAKS hesabı net imar parseli alanı üzerinden yapılır. Brüt parsel alanı değil, imar durum belgesinde belirtilen net alan esas alınır. Bu çok sık yapılan bir hatadır – lütfen dikkat!

Sınır Değerler (PAİY Madde 5/6):

• Ayrık veya blok nizamda, planda açıkça belirtilmemişse TAKS en fazla %40 olabilir.
• Çekme mesafeleri ile birlikte KAKS verilip TAKS verilmemiş parsellerde ise TAKS en fazla %60’a kadar çıkabilir (çekme mesafelerine göre uygulama yapılır).
• Genel olarak TAKS değerleri %20 ile %60 arasında değişir (Arsa Analiz Ölçüleri kaynağı).

TAKS Hesabına Dahil Olan / Olmayan:

Dahil	Hariç
Zemin kat izdüşümü	Tamamen gömülü bodrum
Açığa çıkan bodrum izdüşümü	Sığınak (tamamen toprak altı)
Bahçedeki müştemilat	Havuz
Tesviye zemini üzeri yapı	Pergola, çardak, kameriye

Önemli Uyarı: Arazi eğimi nedeniyle tabii/tesviye zemini üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilir. Açığa çıkan bodrum katlar TAKS’a dahildir, bunu unutmayın.

---

KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı / Emsal)

Bu konuda wiki bağlamında doğrudan bir KAKS tanımı bulunmamaktadır. Ancak Tip İmar Yönetmeliği Madde 21’de “katlar alanı” tanımı yapılmıştır ve bu kavram KAKS/emsal hesabının temelini oluşturur:

Katlar alanı: Bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dahil, kullanılabilen bütün katların, katlar alanına dahil edilmeyen alanlar çıktıktan sonraki alanları toplamıdır. Kullanılabilen alanlar; konut, işyeri, eğlence ve dinlenme yerleri gibi oturmaya, çalışmaya, eğlenmeye, dinlenmeye veya ibadet etmeye ayrılan alanlardır.

Yine aynı maddeye göre emsal hesabına dahil edilmeyen alanlar (tamamen toprak altında kalan bodrumlar, sığınaklar vb.) sonradan emsale dahil edilemez, bağımsız bölüm haline getirilemez.

Uygulama imar planında emsal verilmeyen parsellerde katlar alanı, TAKS ile kat adedinin çarpılmasıyla hesaplanır (Tip İmar Madde 21/4).

---

Özet ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. TAKS: Yapının zemine oturduğu alanın parsele oranıdır. Net imar parseli alanı kullanılır, maksimum %40 (plan yoksa) veya %60 (çekme mesafe+KAKS verilmişse).
2. KAKS (emsal): Toplam inşaat alanının parsele oranıdır. Wiki’de doğrudan sayısal sınır verilmemiştir, Tip İmar Madde 21’deki katlar alanı tanımı ve hesap kuralları geçerlidir.
3. Öncelik: Her zaman Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) hükümleri önceliklidir. PAİY’de hüküm yoksa diğer yönetmeliklere bakılır.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir konuda yardımcı olabilirsem memnuniyetle!