Betonarme binada minimum beton sınıfı ne olmalı?

Merhaba, betonarme bir binada minimum beton sınıfı ile ilgili sorunuzu, yalnızca sağlanan wiki kaynakları (TS 500 — Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları — Bölüm 3) kapsamında değerlendiriyorum. Öncelik kuralı gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne bakmam gerekirdi ancak bu wiki’de PAİY / Tip İmar yönetmeliğine ait hiçbir madde veya bağlam bulunmamaktadır. Aynı şekilde Deprem, Yangın ve Yapı Denetim yönetmeliklerine dair de herhangi bir içerik mevcut değildir. Bu nedenle sadece TS 500 Bölüm 3’te yer alan bilgileri kullanarak yanıt vermek durumundayım.

TS 500’ün 3.3.1 no’lu maddesinde “Beton Sınıfları ve Betonun Basınç Dayanımı” başlığı altında Çizelge 3.2 sunulmuştur. Bu çizelge, farklı beton sınıflarını (C16, C18, C20, C25, C30, C35, C40, C45, C50) ve bunlara ait karakteristik basınç dayanımı (f_ck), eşdeğer küp basınç dayanımı, 28 günlük karakteristik eksenel çekme dayanımı (f_ctk) ve elastisite modülü (E_c) değerlerini listelemektedir. Örneğin C16 için f_ck = 16 MPa, C20 için 20 MPa, C25 için 25 MPa şeklinde devam etmektedir.

Ancak TS 500’ün bu bölümünde, “betonarme bir binada kullanılması zorunlu olan minimum beton sınıfı” veya “hangi yapı tipi için hangi sınıfın altına inilemez” gibi bir hüküm bulunmamaktadır. Madde 3.3.1, yalnızca beton sınıflarının tanımını ve basınç dayanımının nasıl belirlendiğini açıklamakta; belirli bir proje veya yapı türü için alt sınır şartı getirmemektedir. Ayrıca 3.1.1’de “tasarımcının Madde 2.3’e uygun olarak belirttiği standardlara uygun çimento” ifadesi geçse de bu da doğrudan minimum beton sınıfıyla ilgili değildir.

Betonarme yapılarda minimum beton sınıfı genellikle deprem yönetmelikleri (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği – TBDY) veya imar yönetmelikleri tarafından belirlenir. Örneğin TBDY 2018’de yüksek süneklik düzeyindeki betonarme taşıyıcı sistemlerde en az C25, orta süneklikte en az C20 gibi şartlar bulunur. Ancak bu wiki kapsamında ne TBDY’ye ne de başka bir yönetmeliğe atıf yapılmıştır. TS 500’ün kendisi bir malzeme standardıdır ve yapısal tasarım için referans alınsa da “minimum sınıf” kararını proje türüne ve ilgili diğer yönetmeliklere bırakır.

Özetle: Verilen wiki context’inde (TS 500 Bölüm 3) betonarme bir binada minimum beton sınıfının ne olması gerektiğine dair herhangi bir madde veya sayısal sınır bulunmamaktadır. Çizelge 3.2’de sadece mevcut sınıflar listelenmiş, hangisinin alt sınıf olamayacağı belirtilmemiştir. Bu nedenle sorunuza TS 500 Bölüm 3 üzerinden bir yanıt vermem mümkün değildir. “Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmadı” ifadesini kullanmak en doğrusu olacaktır. Eksik ya da yanıltıcı bilgi vermemek adına, minimum beton sınıfı hakkında kesin bir değer belirtmiyorum. Bu konuda, projenin bulunduğu bölge, deprem riski, yapı sınıfı ve ilgili güncel yönetmeliklere (özellikle TBDY ve İmar Yönetmeliği) başvurmanızı öneririm.