Fenni mesul ile şantiye şefi arasındaki fark nedir?

Fenni mesul, yapının ilgili mevzuata, projelere ve teknik standartlara uygun olarak inşa edilmesinden nihai olarak sorumlu olan ve bu doğrultuda denetim yaparak belgeleri imzalayan yetkili mimar/mühendistir. Şantiye şefi ise yapım işinin günlük operasyonel yürütülmesinden, iş programına uygunluktan ve şantiyede gerekli kayıtların tutulmasından sorumlu olan sahada aktif çalışan kişidir. Kısacası fenni mesul denetleyen üst otorite, şantiye şefi ise işi yürüten saha sorumlusudur.

Detaylar

Temel farklar şu noktalarda ortaya çıkar:

• Sorumluluk ve Görev Kapsamı

  • Fenni mesul: 3194 sayılı İmar Kanunu Madde 28 uyarınca, uzmanlık alanına göre yapım işlerinin denetimini yapar, mimarlık ve mühendislik hizmetleri raporunu ilgili idareye verir ve yapı kullanma izin belgesini imzalar. Yapının projelere ve tekniğe uygunluğunun nihai sorumlusudur.
  • Şantiye şefi: Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik (Y09) Madde 8’e göre, inşaatta yetki belgeli usta çalıştırılması, malzemenin CE/G işareti taşıması, projeye ve teknik şartnameye uygun malzeme kullanılması, uygun makina ve ekipman bulundurulması gibi doğrudan şantiye yönetimine dair görevleri yerine getirir. Ayrıca şantiye defteri ve Şantiye-M sistemi kayıtlarını tutar (Y09 Madde 7/11).

• Ast-Üst İlişkisi

  • Şantiye şefi, yapının fenni mesullerin/denetçi elemanların talimatlarına uygun olarak inşa ettirilmesini sağlamak zorundadır (Y09 Madde 8/6). Bu hüküm, denetim zincirinde fenni mesulün şantiye şefine talimat verebilen üst konumda olduğunu gösterir.

• Aynı Anda Üstlenme Yasağı

  • İmar Kanunu Madde 28 hükmü açıktır: Fenni mesuller, sorumluluk üstlendikleri yapıda şantiye şefliği yapamaz. İki görev farklı kişiler tarafından yürütülmek zorundadır.

• İş Sağlığı ve Güvenliği Rolü

  • Şantiye şefi, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli önlemlerin aldırılması yetkisine sahiptir; ancak bu yetki yapı müteahhidi tarafından kullandırılmazsa şantiye şefi sorumlu tutulmaz (Y09 Madde 8/4). Fenni mesul için bu tür doğrudan bir iş sağlığı ve güvenliği yetkisi tanımlanmamıştır.

• Atama ve Sözleşme Tarafı

  • Fenni mesul, yapı sahibi tarafından atanır veya proje müellifi fenni mesuliyeti üstlenir.
  • Şantiye şefi, genellikle yapı müteahhidi tarafından görevlendirilir ve aralarında asgari şartları belirlenmiş bir sözleşme imzalanır (Yapı Denetimi Hakkında Kanın uygulama yönetmeliği Madde 9/2, YAD-Y01-4).

İstisna ve Uyarılar

• 3194 sayılı İmar Kanunu Madde 28’e göre, bazı tarım ve hayvancılık yapılarına dair fenni mesuliyet il özel idaresi veya Bakanlık taşra teşkilatı mimar ve mühendisleri tarafından üstlenilebilir. Bu durumda fenni mesul kamuda çalışan bir personel olabilir, ancak şantiye şefliğiyle karıştırılmamalıdır.
• Şantiye şefinin sorumluluğu, tuttuğu kayıtlarla sınırlı değildir; bu kayıtlar onun sorumluluklarını yerine getirdiğine dair karine oluşturmaz (Y09 Madde 7/11). Fenni mesulün rapor ve belgeleri ise daha kesin ve sonuç doğurucu niteliktedir.

Referanslar:

• Fenni mesulün görev ve yasakları (3194 sayılı İmar Kanunu Mad. 28)
• Şantiye şefinin görev, sorumluluk ve yetkileri (Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik Mad. 8)
• Şantiye şefi ataması ve sözleşmesi (Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği Mad. 9/2)