Yapı Kayıt Belgesi Nedir ve Nasıl Alınır?

Tanım ve Amaç

Yapı Kayıt Belgesi, 11/5/2018 tarihli düzenlemeyle (İmar Mevzuatı Birleştirilmiş — Ek Madde 16/K01) getirilmiş, ruhsatsız veya ruhsatlı olup yapı kullanma izin belgesi almamış yapıların geçici olarak kayıt altına alınmasını sağlayan bir belgedir. Belge, yapının kullanım amacına yönelik düzenlenir [1].

---

Yapı Kayıt Belgesinin Sağladığı Avantajlar

1. Geçici Abonelik Bağlantıları

Talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan abone grubu dikkate alınarak yapıya geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir [1].

2. Kat Mülkiyeti ve Cins Değişikliği

Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda:

• Maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması,
• İmar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi,

şartlarıyla, yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, normal bedelin iki katı ödenir [1].

---

Nasıl Alınır?

Başvuru ve Bedel

Yapı Kayıt Belgesi almak için:

• Başvuru yapı yılmalı ve belirlenen kayıt bedeli ödenmelidir.

• Kayıt bedeline ilişkin oranları:

  • İki katına kadar artırmaya,
  • Yarısına kadar azaltmaya,
  • Yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye,
  • Başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya

  Bakanlar Kurulu (günümüzde Cumhurbaşkanı) yetkilidir [1].

Başvuru Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Belge alınabilmesi için:

• Yapının belediye veya Hazine taşınmazı üzerinde olup olmadığına,
• Özel mülkiyete konu olup olmadığına,
• Sosyal donatı alanına tahsisli olup olmadığına

dikkat edilir. Üçüncü kişilere ait özel mülkiyetteki taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu imkândan yararlanamaz [4].

---

Belediye Taşınmazları İçin Özel Durum

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde:

• Belge sahipleri veya kanuni/akdi haleflerinin talebi üzerine,
• Bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla,
• Taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılabilir [4].

---

Geçerlilik Süresi ve Sınırlamalar

• Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir [4].
• Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda, yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır [4].
• Beşinci fıkra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması, 6306 sayılı Kanunun ek 1. maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez [1].

---

Önemli Not

⚠️ Yapı Kayıt Belgesi alınmış yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir hükmü, Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. Bu konuda güncel yargı kararları dikkate alınmalıdır [1].