Toprak dolgu ve tesviye işlemlerinde dikkat edilecekler nelerdir?

Merhaba,

Toprak dolgu ve tesviye işlemlerinde dikkat edilmesi gereken temel kurallar, Tip İmar Yönetmeliği’nin 17. ve 18. maddelerinde açıkça düzenlenmiştir. Bu maddeler, özellikle arka bahçelerdeki kazı, dolgu ve tesviye çalışmalarında uyulması zorunlu olan sınırları ve yöntemleri belirler. Aşağıda, bu yönetmelik hükümlerine dayanarak dikkat edilmesi gereken noktaları maddeler halinde sıralıyorum.

---

1. Arka Bahçe Kazı İşlemleri (Madde 18)

Tip İmar Yönetmeliği Madde 18’e göre:

• Tabii zemini ±0.00 kotunun üstünde olan arka bahçelerde, zeminin ±0.00 kotuna kadar kazılması esastır. Ancak kayalık zeminlerde veya parsel arka sınırındaki ortalama tabii zeminin +2.00 kotundan yukarıda olması halinde, bina arka cephesinden itibaren 3.00 metrelik bir şeridin tesviyesi yeterli sayılır. Bu durumda gerekli önlemler alınmalıdır.
• Tabii zemin kotu ±0.00 kotunun altında kalan arka bahçelerde, bina köşelerinden en düşük kottakinin seviyesine kadar kazı yapılabilir. Parselin en düşük arka köşe noktası ile binanın en düşük arka köşe noktası arasındaki kot farkının 1.00 metreden fazla olması durumunda, bina arka cephesinden 3.00 metreden itibaren kademelendirme yapılabilir.

Dikkat: Kazı işlemlerinde bu sınırlara uyulmaması, yapı güvenliğini ve komşu parsellerin drenajını olumsuz etkileyebilir.

---

2. Arka Bahçe Dolgu İşlemleri (Madde 18)

Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre:

• Arka bahçelerde 2.00 metreden fazla olmamak ve ±0.00 kotunu geçmemek koşuluyla dolgu yapılabilir.
• Yani dolgu yüksekliği en fazla 2.00 metre olabilir ve dolgu sonrası zemin ±0.00 kotunun üzerine çıkamaz.

Önemli: Dolgu malzemesinin sıkıştırılması ve drenaj önlemlerinin alınması, yapı temellerine ve komşu parsellere zarar vermemek için kritiktir.

---

3. Tesviye ve Kademelendirme Esasları (Madde 17)

Tip İmar Yönetmeliği Madde 17 ise tesviye kotu düşük veya yüksek olan arka bahçelerde yapılacak işlemleri düzenler:

• Arka bahçe tesviye kotu ±0.00 kotundan düşük olduğunda:
  Yan bahçelerde, ön ve arka bahçeler arasında uyum sağlayacak şekilde ve hiçbir biçimde arka bahçe tesviye kotunun altına inilmemek koşuluyla tesviye veya kademelendirme yapılabilir.

• Arka bahçe tesviye kotu ±0.00 kotundan yüksek olduğunda:
  Yan bahçelerde, ön ve arka bahçeler arasında uyum sağlayacak şekilde ve hiçbir biçimde ±0.00 kotunun altına inilmemek koşuluyla tesviye veya kademelendirme yapılabilir.

Not: Kademelendirme, eğimli arazilerde su akışını kontrol etmek ve yapı temelini korumak amacıyla yapılır. Ancak her iki durumda da arka bahçe tesviye kotu aşılmamalı ve ±0.00 kotunun altına inilmemelidir.

---

4. Yapısal Güvenlik ve Denetim

Her ne kadar TS 500 Bölüm 5 (Kalıp ve İskele) doğrudan dolgu ve tesviye ile ilgili olmasa da, yapılan kazı ve dolgu işlemlerinin kalıp ve iskele güvenliğini etkileyebileceği unutulmamalıdır. Özellikle:

• İskele dikme yüklerinin zemine yayılması teknik kurallara uygun olmalı, çürük veya donmuş zeminlerde özel önlem alınmalıdır.
• Dolgu yapılan alanlarda zemin taşıma kapasitesi mutlaka kontrol edilmeli, gerekirse geoteknik rapor alınmalıdır.

Uyarı: Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmadığı için TS 500’ün kazı/dolgu ile ilgili doğrudan hükmü yoktur. Ancak yapı denetim sürecinde zemin ve temel raporları esas alınır.

---

Özetle

• Kazı: ±0.00 kotuna kadar veya belirli istisnalarda 3.00 m şerit tesviyesi ile yetinilir.
• Dolgu: En fazla 2.00 m yükseklikte ve ±0.00 kotunu geçmeyecek şekilde yapılır.
• Tesviye/Kademelendirme: ±0.00 kotunun altına inilmemeli, yan bahçelerle uyum sağlanmalıdır.
• Yapı Güvenliği: Zemin etüdü ve drenaj önlemleri ihmal edilmemelidir.

Bu kurallara uyulması, hem yapı hem de komşu parseller açısından güvenli ve hukuka uygun bir uygulama sağlar. Daha detaylı bilgi için Tip İmar Yönetmeliği’nin ilgili maddelerini ve varsa yerel imar planı notlarını incelemenizi öneririm.

Herhangi bir ek sorunuz olursa memnuniyetle yardımcı olurum.

Saygılarımla, Yapı Mevzuatı Uzmanınız