Mimari Proje Onay Süreci

Mimari proje onay süreci, aşağıdaki aşamalardan oluşan yapılandırılmış bir idari işlemler bütünüdür. Süreç, PAİY Madde 57 başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.

---

1. PROJELERİN HAZIRLATILMASI VE İÇERİĞİ

Genel Uygunluk Zorunluluğu (PAİY Madde 57/1)

Yapı sahibi veya vekili; ilgili kanun, plan, PAİY, Türk Standartları, çevre şartları, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun projeleri hazırlatmakla yükümlüdür.

Bilgi Tablosu (PAİY Madde 57/10)

Projenin ilk paftasında şu bilgileri içeren bilgi tablosu bulunur:

• Arsanın yeri, tapu kaydı, pafta, ada ve parsel numaraları
• Arsa alanı, mevcut yapılar
• Taşıyıcı sistem niteliği, kat adedi
• Emsal hesabına konu alan, yapı inşaat alanı, toplam yapı inşaat alanı
• Kullanım amacı
• Yapı sahibi, yapı müteahhidi, proje müellifleri
• Proje denetimi yapan denetçi mimar ve mühendisler ile kuruluşları

Peyzaj Projesi (PAİY Madde 57/2-e)

İlgili idarece istenmesi halinde peyzaj projesi de mimari projeye eklenir.

---

2. PROJE MÜELLİFLERİNDE ARANAN ŞARTLAR

Umumi Yapılar İçin Özel Yetkinlik Şartı (PAİY Madde 57/2-ç)

Nüfusu 50.000'den fazla olan belediyelerde, umuma mahsus yapılarda (resmi binalar, ibadet yerleri, eğitim/sağlık tesisleri, kültürel binalar, eğlence yapıları, konaklama binaları, AVM'ler, ulaştırma istasyonları, iş hanı, büro, pasaj, çarşı gibi ticari yapılar ile MİA) mimari proje müellifliği şu şartlara tabidir:

Kriter	Asgari Değer
Mesleki tecrübe	5 yıl
Ruhsatlı proje deneyimi	Toplam 10.000 m² + en az 4 farklı yapı

Tezli yüksek lisans yapan mimarlar için bu şartların yarısı yeterlidir.

Statik ve Mekanik Tesisat Projeleri (PAİY Madde 57/6-7)

Özet tablo:

Proje Türü/Bina Özelliği	Min. Tecrübe	Min. Deneyim
Statik – 5-7 kat (zemin hariç)	3 yıl	10.000 m² + 4 yapı
Statik – 8-15 kat	5 yıl	15.000 m² + 6 yapı
Statik – 15+ kat	7 yıl	20.000 m² + 8 yapı + lisansüstü
Mekanik – >30.50m konut veya >2.000 m² umumi	3 yıl	10.000 m² + 4 yapı
Mekanik – >51.50m veya >30.000 m² umumi	5 yıl	10.000 m² + 4 yapı

---

3. BAŞVURU VE İDARİ İNCELEME

Başvuru Şekli (PAİY Madde 57/11)

Proje, resim, hesap ve raporlar;

• 5 takım basılı olarak
• Ayrıca elektronik ortamda düzenlenerek ilgili idareye başvurulur.

Yapı Denetim Kontrolü (PAİY Madde 57/12)

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'a tabi yapılarda, denetçi mimar ve mühendislerce projelerin incelenip uygun görüş verilmesi zorunludur.

Yapı Denetim Kuruluşu ayrıca (YAD Madde 5):

• İmar durumu, aplikasyon krokisi, tapu kaydı, zemin etüdü raporu gibi belgelerin mevzuata uygunluğunu kontrol eder
• Proje müelliflerinin meslek odası üyeliği ve mesleki kısıtlılık taahhütnamelerini denetler

İdari İnceleme Süreci (PAİY Madde 57/13)

İlgili idare tarafından inceleme şu sürelerle yürütülür:

Aşama	Süre
Teknik inceleme (en az 1 yıl deneyimli personel)	Başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün
Eksik/yanlış yoksa uygunluk bildirimi	Yazılı ve elektronik olarak yapı sahibine ve müellife
Yapı ruhsatı verilmesi	Müracaat tarihinden itibaren en geç 30 gün

Önemli: Mevzuata uygun hazırlanan ve ruhsat başvuru dilekçesi ekinde sunulan projelerin onayı için ayrıca bir başvuru şartı aranmaz.

---

4. MİMARİ ESTETİK KOMİSYONU DEĞERLENDİRMESİ

Komisyonun Görevi (İmar Kanunu Madde 8/j)

İlgili idareler, Bakanlık esaslarına göre Mimari Estetik Komisyonu kurar. Komisyon:

• Yapıların ve onaylı mimari projelerin özgün fikir ifade edip etmediğine karar verir
• Özgün fikir ifade etmeyenlerde değişikliklerde ilk müellifin görüşü aranmaz
• Özgün fikir ifade edenlerde; bütünlüğü bozmayan, estetik görünümü değiştirmeyen, zorunlu değişiklikler müellifin izni olmaksızın yapılabilir

Telif Ücreti Sınırı

Müellifin talep edebileceği telif ücreti (meslek odası asgari hizmet bedeli üzerinden):

• Tamamlanan yapılarda: maksimum %20
• İnşaatı süren yapılarda: maksimum %15

---

5. ONAY VE RUHSATLANDIRMA

Vize/Onay Yasağı (PAİY Madde 57/21)

Projeler; idare ve kanunlarda belirtilen yetkili kuruluşlar dışında, meslek odaları dahil hiçbir kurumun vize veya onayına tabi tutulamaz.

Onay İşlemi (PAİY Madde 57/22)

Etüt ve projeler ilgili idarelerce ruhsat eki olduğuna dair kayıtla mühürlenir ve onaylanır.

Avan Proje Yasağı (PAİY Madde 57/25)

Kamu yapıları ve belirtilen istisnalar haricinde avan proje onaylanması zorunluluğu getirilemez. Bu yönde meclis kararı alınamaz, plan notu konulamaz.

---

6. OPSİYONEL: KAZI İZNİ SÜRECİ (PAİY Madde 59/3)

Ruhsat onayından önce, şu şartlarla kazı izni verilebilir:

• Mimari projenin idarece onaylanmış olması
• Fenni mesul ve iş güvenliği sorumluluğunun üstlenilmesi
• Şantiye şefi atanması
• Yapı sahibi ve müteahhidin noter taahhütnamesi (ruhsat alınmadan inşaata başlanmayacağına dair)
• Kazı sahasında kazık, palplanş, istinat duvarı vb. varsa bunların projelerinin de onaylanıp ruhsatlandırılması zorunludur

---

Özet Akış: Proje hazırlığı → Müellif yetkinlik kontrolü → Başvuru (5 takım + elektronik) → Yapı denetim uygun görüşü → İdari inceleme (15 gün) → Mimari Estetik Komisyonu değerlendirmesi → Uygunluk bildirimi → Ruhsat düzenlenmesi (30 gün içinde).