İmar planında ticaret kullanımına ayrılan bir alanda özel sağlık ve eğitim tesisi yapılabilmesi için plan değişikliği gerekli midir?

Merhaba, sorunuzu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) kapsamında değerlendiriyorum. Öncelik kuralı gereği önce İmar yönetmeliğine bakıyorum; ancak wiki context'te PAİY Madde 47 ve Ek maddeleri dışında başka bir yönetmelik bilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle cevabımı sadece bu maddeler ışığında vereceğim.

Kısa cevap: İmar planında ticaret kullanımına ayrılan bir alanda özel sağlık ve eğitim tesisi yapılabilmesi, plan değişikliği gerektirir. Çünkü ticaret ile sağlık/eğitim farklı fonksiyonlardır ve imar planındaki kullanım kararına aykırı yapılaşma ancak plan değişikliği ile mümkündür.

Detaylı gerekçe:

PAİY Ek Madde 8'de plan değişikliklerine ilişkin önemli hükümler yer almaktadır. Maddenin ilk fıkrasına göre: "Plan değişiklikleri, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak şekilde ve teknik gerekçeleri sağlamak şartıyla yerleşmenin özelliğine uygun olarak yapılır." Yani bir alanın ticaretten sağlık/eğitime dönüşmesi, plan ana kararlarını etkileyen bir fonksiyon değişikliğidir. Bu nedenle teknik gerekçelerle ve altyapı dengesi korunarak plan değişikliği yapılması gerekir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası der ki: "Fonksiyon değişikliği hariç olmak üzere, parsel bazında; nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini arttıran imar planı değişiklikleri yapılamaz." Bu cümle, fonksiyon değişikliğinin (yani kullanım türünün değiştirilmesi) yapılabileceğini, ancak bunun bir plan değişikliği olduğunu ima etmektedir. Ticaret → sağlık/eğitim geçişi bir fonksiyon değişikliğidir, dolayısıyla plan değişikliği gereklidir.

Ayrıca Ek Madde 8'in üçüncü fıkrası: "Bin metrekareden az olmamak kaydıyla oluşmuş adalarda; ada bazında nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini arttıran veya fonksiyon değişikliği getiren plan değişikliklerinde ihtiyaç duyulan kültürel tesis, sosyal ve teknik altyapı kullanımları; adanın merkezine en fazla 500 metre yarı çaplı alanda karşılanmak zorundadır." Bu hüküm, fonksiyon değiş