Asansör Kaç Kattan İtibaren Zorunludur?

Tip İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 34 hükümlerine göre asansör zorunluluğu net bir şekilde düzenlenmiştir. Öncelikle bu maddeyi esas alarak cevaplıyorum.

Temel Kural: 4 Kat ve Üzeri

PAİY Madde 34(1)'e göre: "İskân edilen veya bağımsız bölüm bulunan bodrum katlar dâhil kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda asansör yapılması zorunludur."

Yani asansör tesisi zorunluluğu, bodrum katlar da dahil olmak üzere toplam kat sayısı 4 ve üzeri olan binalarda başlar. Bu kural konut, ticari veya umumi bina ayrımı yapmaksızın genel geçerlidir. Örneğin:

• Zemin + 3 normal kat = 4 kat → asansör zorunlu
• Zemin + bodrum (iskân edilen) + 3 normal kat = 4 kat → asansör zorunlu
• Bodrum (iskân edilmeyen) + zemin + 3 normal kat = 3 kat → asansör zorunlu değil (bodrum iskân edilmediği için sayılmaz)

3 Katlı Binalarda Durum

Aynı maddenin ilk cümlesi: "Tek bağımsız bölümlü konutlar hariç uygulama imar planına göre kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması, 4 ve daha fazla olan binalarda ise asansör tesisi zorunludur."

Yani 3 katlı binalarda:

• Asansör yapılması zorunlu değil, ancak asansör yeri bırakılması zorunlu.
• Tek bağımsız bölümlü müstakil konutlar bu kuraldan muaftır (yer bırakma da zorunlu değil).

Önemli İstisnalar ve Detaylar

1. Bodrum kat istisnası: Bağımsız bölüm veya iskân edilen alan bulunmayan bodrum katlara asansörün ulaştırılması zorunlu değildir (Madde 34/8). Ancak bodrum katta iskân veya bağımsız bölüm varsa, o kat da sayıya dahil edilir.

2. Tek bağımsız bölümlü konutlar: Bu tür yapılarda asansör zorunluluğu yoktur, istenirse yapılabilir.

3. Mevcut binalarda tadilat: Mevcut binalarda asansör sonradan eklenirken, ilgili idare TSE standartlarına veya bu madde hükümlerine uyulması konusunda yetkilidir (Madde 34/3).

Diğer Yönetmeliklerle Uyum

"Asansör Ne Zaman Zorunludur?" kavram sayfasında "Bodrum hariç ≥4 kat" ifadesi geçse de, PAİY Madde 34'te bodrum katlar dahil edildiği için öncelik kuralı gereği bu esas alınır. Yani çelişki oluşması durumunda PAIY'deki hüküm geçerlidir. Ayrıca "Asansör Kuralları — Detay" sayfasında da "İskân edilen bodrum dahil 4+ kat: Zorunlu" ifadesiyle PAIY teyit edilmiştir.

"Asansör" kavram sayfasında "4 kat ve üzeri yapılarda en az 1 asansör zorunlu (bodrum hariç normal kat sayısı)" yazsa da, bu ifade PAIY'deki bodrum dahil hükmüyle çelişmektedir. Öncelik kuralı gereği PAIY Madde 34 esas alınır ve bodrum katlar dahil edilir.

Özet Tablo

Bina Türü	Kat Adedi (bodrum iskân edilenler dahil)	Asansör Zorunluluğu
Konut (tek BB müstakil hariç)	3 kat	Yer bırakma zorunlu, tesis zorunlu değil
Konut	4+ kat	Zorunlu
Umumi bina	1+ kat ve kullanılabilir alan >800 m²	En az 1 asansör
Umumi bina	3+ kat ve kat alanı >800 m²	En az 2 asansör

Kaynak: Tip İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 34, (1), (4), (8).

---

Sonuç: Bodrum katlar dahil (iskân edilen veya bağımsız bölüm bulunan) kat adedi 4 ve üzeri olan binalarda asansör tesisi zorunludur. 3 katlı binalarda ise sadece asansör yeri bırakılması zorunludur (tek bağımsız bölümlü konutlar hariç). Bu bilgiler sadece Tip İmar Yönetmeliği Madde 34'e dayanmaktadır. Diğer wiki kaynaklarında farklı ifadeler olsa da öncelik PAIY'dedir.