Asansör yeri bırakma zorunluluğu kaç kattan itibaren başlar?

Tabii ki, sorunuza doğrudan ve net bir şekilde cevap veriyorum:

Asansör yeri bırakma zorunluluğu, 3 katlı binalardan itibaren başlar. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: Tek bağımsız bölümlü konutlar bu zorunluluğun dışındadır.

Bu hüküm, Tip İmar Yönetmeliği (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği) Madde 34'ün birinci fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. İlgili madde metni aynen şöyledir:

"(1) (Değişik:RG-28/7/2018-30492) Tek bağımsız bölümlü konutlar hariç uygulama imar planına göre kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması, 4 ve daha fazla olan binalarda ise asansör tesisi zorunludur."

Yani mevzuatımızda iki aşamalı bir zorunluluk söz konusudur:

1. 3 Katlı Binalar (Asansör Yeri Bırakma Zorunluluğu): Binanızın kat adedi 3 ise ve tek bağımsız bölümlü bir konut değilse, asansörü hemen monte etmeniz gerekmez ancak yapısal olarak ileride asansör takılabilmesi için asansör boşluğu ve kuyusunun bırakılması şarttır. Bu, binanın gelecekte asansörsüz kalmaması için bir önlemdir.

2. 4 ve Daha Fazla Katlı Binalar (Asansör Tesisi Zorunluluğu): Kat adedi 4 veya daha fazla olan binalarda (bodrum katlar da iskân ediliyor veya bağımsız bölüm bulunuyorsa bu katlar dahil), asansörün fiilen çalışır şekilde tesis edilmesi zorunludur. Bu noktada "yer bırakma" değil, doğrudan "asansör yapma" mecburiyeti vardır.

Önemli Uyarılar:

• İstisna: Tek bağımsız bölümlü müstakil konutlarda (örneğin tek bir ailenin oturduğu 3 katlı villa) 3 kat için asansör yeri bırakma zorunluluğu yoktur.
• Bodrum Katlar: İskân edilen veya bağımsız bölüm bulunan bodrum katlar, toplam kat adedine dahil edilir. Örneğin; zemin + 2 normal kat + 1 iskânlı bodrum = 4 kat → asansör tesisi zorunludur.
• Asansörün Kapsamı: Zorunluluk başladığında asansör, bodrum katlar dâhil tüm katlara hizmet vermelidir (bağımsız bölüm bulunmayan bodrumlar hariç). (Madde 34/8)
• Proje Aşaması: 3 katlı bir bina projesinde asansör boşluğu gösterilmezse, belediye ruhsatı vermeyecektir. Bu nedenle mimari projede bu alanın mutlaka rezerve edilmesi gerekir.

Özetle: 3 kat, asansör yeri bırakma sınırıdır. Bu sınırın altında (2 kat ve daha az) herhangi bir asansör zorunluluğu bulunmaz. Yukarısında ise kademeli olarak önce yer bırakma, ardından tesis zorunluluğu devreye girer.

Kaynak: Tip İmar Yönetmeliği (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği), Madde 34/1.