Yeni yapılan ticari binalarda misafir otoparkı zorunluluğu var mıdır ve bu nasıl hesaplanır?

Merhaba, sorunuzu verilen yönetmelik bilgileri çerçevesinde cevaplıyorum. Öncelikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne (PAİY) bakma zorunluluğum var, ancak wiki’de bu yönetmeliğe ait madde bulunmamaktadır. Bu nedenle doğrudan Otopark Yönetmeliği hükümlerini kullanarak yanıt vereceğim. Eksik bilgi olması durumunda bunu açıkça belirteceğim.

Ticari Binalarda Misafir Otoparkı Zorunluluğu ve Hesaplama

Otopark Yönetmeliği kapsamında, yeni yapılan ticari binalar için misafir otoparkı adı altında özel ve ayrı bir zorunluluk tanımlanmamıştır. Yönetmelikte geçen “otopark” kavramı, tüm kullanıcıları (çalışan, ziyaretçi, müşteri vb.) kapsayan genel bir ihtiyaçtır. Dolayısıyla ticari bir binada otopark zorunluluğu varsa, bu ihtiyaç misafir araçları dahil tüm beklentiyi karşılayacak şekilde hesaplanır.

Otopark Yönetmeliği Madde 8/1’e göre:

“Otopark aranması gereken kullanımlar ve miktarları Ek-1’de yer almaktadır.”

Ek-1, ticari kullanım türlerine (örneğin: alışveriş merkezi, büro, dükkan, mağaza vb.) göre asgari otopark sayısını belirler. Ne yazık ki wiki’de Ek-1 tablosu bulunmadığı için ticari binalara özgü sayısal değerleri veremiyorum. Ancak Madde 8/6’ya göre:

“Ek-1’de bulunan tabloda yer almayan kullanım türlerine ilişkin otopark sayıları, varsa öncelikle ulusal/uluslararası standartlara uygun olarak veya tabloda yer alan benzer kullanımlar dikkate alınarak idaresince belirlenir.”

Yani ticari kullanım türü Ek-1’de varsa o miktar esas alınır; yoksa belediye veya ilgili idare, benzer kullanımları dikkate alarak sayıyı belirler.

Hesaplama yöntemi ise Madde 8/3’te açıklanmıştır:

“Otopark sayısı, açık tesislerde parsel alanı üzerinden, meskenlerde bağımsız bölüm brüt alanı üzerinden, diğer yapılarda ise emsal hesabına konu alan üzerinden belirlenir.”

Ticari yapılar “diğer yapılar” kapsamında olduğundan, otopark ihtiyacı emsale konu inşaat alanı üzerinden hesaplanır. Örneğin: Emsal değeri 1000 m² olan bir ticari bina için Ek-1’de “her 100 m²’ye 1 otopark” gibi bir oran varsa, sonuç 10 adet otopark olur. Madde 8/4’e göre kesirli sayı bir üst değere yuvarlanır.

Otopark sayısının azaltılması da mümkündür. Madde 8/2’de belirtildiği üzere:

“Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m²’den küçük olan parseller ile … konut kullanımına ait asgari otopark ihtiyacı %50 oranına kadar azaltılabilir.”

Bu azaltma hükmü konut kullanımı için geçerlidir, ticari kullanım için genel bir azaltma hükmü bulunmamaktadır. Ancak büyükşehir ve ilçe belediyeleri, Madde 8/2’nin ilk cümlesine göre Ek-1’deki miktarları artırabilir; azaltma yetkisi ise sadece konut için verilmiştir. Ticari binalarda otopark miktarının azaltılması ancak Otopark Yönetmeliği Madde 10 kapsamında afet riskli yapı durumu gibi istisnai hallerde söz konusu olabilir.

Madde 10/1’e göre:

“