TAKS KAKS nedir

Merhaba! Sorunu anladım: TAKS ve KAKS’ın ne olduğunu soruyorsun. Elimdeki wiki içeriğinde TAKS ile ilgili detaylı bilgi var, ancak KAKS (Emsal) hakkında herhangi bir yönetmelik maddesi veya tanım bulunmuyor. O halde öncelik kuralı gereği (PAİY’e öncelik) ve kaynak kısıtı nedeniyle şu şekilde ilerleyeceğim:

• TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı): PAİY’deki ilgili maddelerle anlatacağım.
• KAKS: Wiki’de bu konuda hiçbir bilgi olmadığı için, “Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmamaktadır” diyerek eksikliği belirteceğim. Sayısal değer, oran veya madde numarası uydurmayacağım.

Şimdi TAKS’ı detaylandıralım.

---

TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı) Nedir?

Tanım
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 4/cccc’ye göre TAKS, taban alanının imar parseli alanına oranıdır. Taban alanı ise (Madde 4/bbbb) bahçedeki eklenti ve müştemilat dahil olmak üzere, yapıların tabii veya tesviye zemin üzerinde kalan kısmının parsel izdüşümü olarak tanımlanır.

Hesap Esası
TAKS, net imar parseli alanı üzerinden hesaplanır (PAİY Madde 5/5). Brüt parsel alanı veya kadastro alanı değil, imar durum belgesinde belirtilen net alan baz alınır. Bu, sık yapılan hatalardan biridir.

TAKS Sınır Değerleri (PAİY Madde 5/6)

• Ayrık veya blok nizamda, planda açıkça bir üst sınır belirtilmemişse maksimum %40’tır.
• Çekme mesafeleri + KAKS verilip TAKS verilmeyen parsellerde ise TAKS maksimum %60’a kadar çıkabilir (çekme mesafelerine göre uygulama yapılır).

Yani plan notlarında TAKS yazmıyor ama KAKS ve çekme mesafeleri belirtilmişse, %60 sınırını aşmamak kaydıyla belediye proje onayında bu oranı kullanabilir.

TAKS Hesabına Dahil Olan ve Olmayan Yapı Elemanları
Bu ayrım proje ve ruhsat aşamasında çok kritiktir. İşte PAİY’den derlenen tablo:

Dahil	Hariç
Zemin kat izdüşümü	Tamamen gömülü bodrum (hiçbir noktası tesviye zeminin üzerinde değilse)
Açığa çıkan bodrum izdüşümü (tesviye zeminin üzerinde kalan kısım)	Sığınak (tamamen toprak altında kalıyorsa)
Bahçedeki müştemilat (depo, odunluk, vs.)	Havuz
Tesviye zemin üzeri yapı	Pergola, çardak, kameriye

Önemli Not: Arazi eğimi nedeniyle tabii/tesviye zeminin üzerinde kalan TÜM bodrum katlar + zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilir. Yani eğimli bir parselde bodrumun bir bölümü toprak altında, bir bölümü üstteyse, üstte olan kısım TAKS’a dahil edilir. Bu, özellikle yamaç parsellerde sıkça yapılan bir hatadır.

Sık Yapılan Hatalar

1. Brüt parsel alanı kullanmak: TAKS hesabında net imar parseli alanı kullanılmalı.
2. Açığa çıkan bodrumu unutmak: Zemin üzerinde görünen bodrum TAKS’a dahildir.
3. %40 sınırını aşmak: Eğer planda TAKS belirtilmemişse, ayrık veya blok nizamda limit %40’tır. %60 istisnası sadece çekme mesafesi+KAKS verilmiş parseller için geçerlidir.

---

Peki KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı / Emsal)?

Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmamaktadır. Elimdeki kaynaklar arasında KAKS’ı tanımlayan, sınırlayan veya hesaplamasını anlatan bir yönetmelik maddesi (PAİY, Deprem, Yangın, Yapı Denetim) bulunmuyor. Bu nedenle KAKS ile ilgili herhangi bir sayısal değer, oran veya yönetmelik maddesi vermem doğru olmaz. Eksik bilgiyi uydurmaktansa, bu konuda kaynağın yetersiz olduğunu belirtmek en dürüst yaklaşım olacaktır.

---

Özetle:

• TAKS, PAİY Madde 4/cccc ve Madde 5/5-6’da düzenlenmiş olup maksimum %40 (planda yoksa), istisnai durumda %60’tır.
• KAKS için wiki’de herhangi bir madde veya tanım yer almamaktadır. Bu nedenle KAKS hakkında yorum yapamıyorum.

Eğer KAKS ile ilgili başka bir kaynağa (örneğin imar planı notları, belediye yönetmelikleri) erişiminiz varsa, onları da ekleyerek daha kapsamlı bir cevap verebilirim. Ancak mevcut wiki verisiyle yalnızca TAKS’ı anlatabildim. Umarım yardımcı olmuştur. Başka bir sorun varsa yine beklerim.