Parsel dışına taşan çıkma yapılabilir mi?

Merhaba, sorunuzu net bir şekilde cevaplıyorum: Hayır, parsel dışına taşan çıkma yapılamaz. Bu konudaki hüküm, Tip İmar Yönetmeliği'nin 41. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Gelin, ilgili maddeyi birlikte inceleyelim.

Tip İmar Yönetmeliği – Madde 41: Açık ve Kapalı Çıkma Kuralları

Madde 41 (1) şu şekilde başlar:

“Binalarda taban alanı dışında kendi bahçe hudutları dışına taşmamak şartı ile binanın her cephesinde açık ve kapalı çıkma yapılabilir.”

Bu ifade, çıkmaların mutlaka parsel sınırları içerisinde kalması gerektiğini vurgular. Daha sonra gelen alt bentlerde de bu kural tekrarlanır:

• (a) Kapalı çıkmalar:

  • Parsellerin yol cephelerinde “parsel sınırları içerisinde kalmak koşuluyla” yapı yaklaşma sınırından itibaren en fazla 1.50 metre taşabilir.
  • Arka ve yan bahçe mesafelerinde ise parsel sınırlarına 3.00 metreden fazla yaklaşmamak kaydıyla yine 1.50 metre taşabilir.

• (b) Açık çıkmalar:

  • Yol cephelerinde parsel sınırları içerisinde kalmak koşuluyla en fazla 1.50 metre taşar.
  • Arka ve yan bahçelerde parsel sınırına 3.00 metreden fazla yaklaşmamak kaydıyla 1.50 metre taşabilir.
  • Bitişik nizamda bitişik olduğu komşu sınırına 2.00 metreden fazla yaklaşamaz (madde 41(1)(b)(4)).

Bu kuralların tamamı, çıkmaların parsel sınırlarını aşmaması temel şartına dayanır. Yani bir çıkma ne kadar kısa olursa olsun, parsel dışına taşarsa yönetmeliğe aykırıdır.

Ayrıca Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Hükümler

Madde 41 (2):
Açık ve kapalı çıkmaların altı ile zemin arasındaki en yakın düşey mesafe en az 2.40 metre olmak zorundadır. Ön bahçe mesafesi 3 metre ve daha az olan parsellerde bu mesafe hiçbir yerde 2.40 metrenin altına düşemez. Bu da çıkmanın parsel sınırına taşması durumunda zaten sağlanamayacak bir yükseklik şartıdır.

Madde 41 (3):
Zemin katta kendi parsel hududu dışına taşmayan, 0.20 metreyi geçmeyen motif çıkmalar yapılabilir. Bu istisna dahi parsel dışına taşmayı yasaklar. Motif çıkmalar, açık veya kapalı çıkma önüne yapılacaksa, motif çıkma dahil toplam çıkma genişliği yine yukarıdaki 1.50 metre/3.00 metre kurallarına tabidir.

Madde 41 (4):
Güneş kırıcılar parsel sınırına taşmamak ve kapalı mekân oluşturmamak kaydıyla 0.50 metreye kadar yapılabilir. Bu da parsel dışına taşmayı kesinlikle yasaklar.

Özet ve Net Cevap

• Parsel dışına taşan herhangi bir çıkma (açık veya kapalı) yapılamaz.
• Çıkmalar ancak parsel sınırları içerisinde kalmak, belirtilen mesafe kurallarına (1.50 m, 3.00 m, 2.00 m, 2.40 m) uymak ve bitişik nizamda komşu sınıra 2.00 metreden fazla yaklaşmamak koşuluyla yapılabilir.
• Motif çıkmalar ve güneş kırıcılar da aynı kurala tabidir; parsel dışına taşmaları mümkün değildir.

Eğer parselinizde mevcut bir çıkmanın parsel dışına taştığını tespit ederseniz, bu yapı ruhsata ve yönetmeliğe aykırı olacaktır. Tadilat veya yıkım gerekebilir. Projelerinizi hazırlarken mutlaka parsel sınırlarınızı ve yapı yaklaşma mesafelerini dikkate almanızı öneririm.

Not: Bu cevap yalnızca Tip İmar Yönetmeliği hükümlerine dayanmaktadır. Diğer yönetmeliklerle (deprem, yangın, yapı denetim) ilgili bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ancak imar yönetmeliği çıkmalarla ilgili ana düzenlemeyi yaptığı için öncelikli olarak bu hükümler geçerlidir.