Köpüklü, Gazlı ve Kuru Tozlu Söndürme Sistemleri (Madde 98)

Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Madde 98
Not: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde bu sistemlere ilişkin özel bir hüküm bulunmadığından, doğrudan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Madde 98 esas alınmıştır.

---

Madde 98 kapsamında, yangın söndürme sistemleri üç ana teknoloji altında düzenlenmiştir: Köpüklü, Gazlı ve Kuru Kimyevi Tozlu sistemler. Her bir sistem, tesisin niteliğine, yangın sınıfına ve mahalin kullanım amacına göre güncel, sertifikalı ve ilgili standartlara uygun şekilde tasarlanmak zorundadır. Şimdi her birini açıklayayım.

---

1) Köpüklü Söndürme Sistemleri

Köpüklü sistemler, B sınıfı yangınlarda (yanıcı sıvılar) etkilidir. Köpük, yangın yüzeyini kaplayarak oksijeni keser ve buhar oluşumunu engeller.

Genişleme oranına göre üç tipe ayrılır:

• Düşük genişlemeli (hacimce 1:20'ye kadar)
• Orta genişlemeli (hacimce 20:200 arası)
• Yüksek genişlemeli (hacimce 200:1000 arası)

Kullanım alanları: Akaryakıt depoları, havaalanları, endüstriyel tesisler, petrokimya tesisleri gibi sıvı yangını riski yüksek yerler.

---

2) Gazlı Söndürme Sistemleri

Gazlı sistemler, suyun kullanılamayacağı hassas mahallerde tercih edilir. Temel prensip, ortamdaki oksijeni seyrelterek veya kimyasal reaksiyonu keserek yangını söndürmektir.

Kullanılan gaz türleri:

• CO₂ (Karbondioksit): Ucuz ve etkili, ancak insan bulunan ortamlarda boğulma riski nedeniyle tahliye sonrası boşaltım şartı vardır.
• FM-200 ve Novec 1230: Temiz söndürücüler, elektronik cihazlara zarar vermez.
• İnert gazlar (Argon, Nitrojen): Doğal gazlar, çevre dostu.

Kullanım alanları: Bilgi işlem merkezleri, arşivler, müzeler, trafo merkezleri, hassas elektronik ekipman bulunan odalar.

Kritik husus: Gazlı sistemlerde sızdırmazlık çok önemlidir. Gazın dışarı kaçması söndürme etkinliğini düşürür. İnsan bulunan mekânlarda, gaz boşaltımı öncesinde mutlaka tahliye süreci tamamlanmalı ve uyarı sistemleri devreye girmelidir.

---

3) Kuru Kimyevi Tozlu Söndürme Sistemleri

Kuru tozlu sistemler, hızlı etkili olmalarına rağmen temizleme zorluğu nedeniyle belirli alanlarda kullanılır.

Toz türleri:

• ABC tozu: Tüm yangın sınıflarında (A, B, C) etkili.
• BC tozu: B ve C sınıfı yangınlarda etkili (A sınıfında kullanılmaz).

Kullanım alanları: Mutfak davlumbaz söndürme sistemleri, endüstriyel mutfaklar, kimyasal depolama alanları, boya kabinleri.

Avantaj: Her yangın sınıfına karşı kullanılabilir olması.
Dezavantaj: Tozun temizlenmesi zordur, hassas ekipmanlarda ikincil hasara yol açabilir.

---

Önemli Uyarı

Madde 98 kapsamında bu üç sistemin tasarımı, montajı ve bakımı ilgili Türk Standartlarına (TS) ve uluslararası normlara uygun olmak zorundadır. Sistemlerin sertifikalı olması, periyodik kontrollerinin yapılması ve proje aşamasında yangın güvenlik mühendisi veya uzmanı tarafından onaylanması gerekir.

Hangi sistemin seçileceği, yangın sınıfına, mahallin hacmine, insan bulunma durumuna, çevresel şartlara ve tesisin niteliğine göre belirlenir. Örneğin, bir akaryakıt deposunda köpüklü sistem, bir sunucu odasında gazlı sistem, bir mutfak davlumbazında ise kuru kimyevi toz sistemi daha uygundur.

---

İlgili Kavramlar

Bu sistemler aşağıdaki konularla doğrudan bağlantılıdır:

• Sprinkler Sistemi – Su bazlı sistemlerle entegrasyon
• Taşınabilir Yangın Söndürücüler – Elle kullanılan portatif cihazlar
• Yangın Yönetmeliği Genel Hükümler – Bina genel yangın güvenliği kuralları

---

Umarım bu açıklama Madde 98 kapsamındaki söndürme sistemlerini net bir şekilde anlamanı sağlamıştır. Başka bir yangın yönetmeliği sorusu olursa, yine verilen kaynaklarla cevaplamaya hazırım.