Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği — Özet

Merhaba, sorunuzu Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (MPYY) kapsamında, sadece sağlanan verilere dayanarak cevaplıyorum. ÖNEMLİ NOT: Cevaplarımda yalnızca kullanıcı tarafından sağlanan özet bilgileri esas alıyorum; Yönetmelik’in tam metni veya maddeleri hakkında detaylı hüküm içermediğim için madde numaralarını belirtemiyorum. Ancak ilgili tüm kavramları ve hükümleri doğrudan yönetmelik özetinden aldığımı taahhüt ederim.

---

Amaç

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin temel amacı; koruma-kullanma dengesini sağlayan, afet ve iklim değişikliğine dirençli, sürdürülebilir mekânsal planların yapım ve uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Yani kentlerimizin geleceğini şekillendirirken hem doğayı koruyoruz hem de insanların ihtiyaçlarını karşılayan, dayanıklı yapılaşma modelleri oluşturuyoruz.

---

Plan Türleri ve Ölçekleri

Yönetmelik, planları kapsam ve ölçeklerine göre şu şekilde sınıflandırmıştır:

Plan Türü	Ölçek	Kapsam
Mekânsal Strateji Planı	1/250.000 - 1/500.000	Ülke/bölge düzeyinde stratejik kararlar
Çevre Düzeni Planı	1/50.000 - 1/100.000	Bölge/havza/il düzeyinde çevre ve arazi kullanımı
Nazım İmar Planı	1/5.000 - 1/25.000	Şehir/bölge düzeyinde genel yerleşme kararları
Uygulama İmar Planı	1/1.000	Ada/parsel düzeyinde kesin yapılaşma koşulları
Bütünleşik Kıyı Alanları Planı	1/25.000 - 1/50.000	Kıyı alanlarının bütüncül yönetimi (2024 eki)

Bu tablo bize bir planın hangi ölçekte ve hangi coğrafi düzeyde hazırlanması gerektiğini net bir şekilde gösteriyor. En detaylı plan Uygulama İmar Planı olup, parsel bazında kararlar içerir.

---

Uygulama İmar Planında Gösterilecekler

Uygulama İmar Planı, imar uygulamasının temelini oluşturur. Yönetmelik, bu planda kesinlikle gösterilmesi gereken unsurları şöyle listelemiştir:

• Yapı adaları
• Kullanım türleri (konut, ticaret, yeşil alan vb.)
• Yapı nizamı (ayrık, bitişik, blok)
• Bina yüksekliği
• TAKS (Taban Alanı Katsayısı)
• KAKS/Emsal (Kat Alanı Katsayısı)
• Yapı yaklaşma mesafesi
• Ön cephe hattı
• İfraz (parselasyon) hattı
• Kademe hattı
• Yollar, parklar, meydanlar
• Sosyal ve teknik altyapı alanları
• Gerektiğinde: parsel büyüklükleri, bağımsız bölüm sayısı, yol kotu altı kat adedi

Bu liste aslında bir parselde neyin, nerede, ne kadar yapılacağını belirleyen tüm geometrik ve sayısal kuralları içeriyor.

---

Özel Plan Türleri

Yönetmelik, bazı alanlara özgü plan türlerini de tanımlamıştır:

• Koruma Amaçlı İmar Planı: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tarihi ve doğal alanlar için hazırlanır.
• Kentsel Tasarım Projesi: Disiplinler arası çalışmayla kütle düzeni, açık alan tasarımı ve estetik bütünlük sağlar.
• Eylem Planı: Uygulama, altyapı ve dönüşüm eylemlerini somut adımlarla planlar.
• Ulaşım Ana Planı: Toplu taşıma öncelikli, sürdürülebilir ulaşım sistemlerini kurgular.

---

Mekânsal Kullanım Alanları

Yönetmelik, planda yer alabilecek kullanım türlerini saymıştır. Bunlar arasında:

• Konut, konaklama, karma kullanım
• Ticaret, merkezi iş alanı, toplu işyeri
• Sanayi, küçük sanayi, endüstri bölgesi, lojistik bölge
• Resmi kurum, sosyal/kültürel tesis
• Teknik altyapı, otogar
• Yeşil alan, park, rekreasyon, spor, mezarlık
• Eğitim, sağlık, ibadet yeri
• Belediye hizmet alanı

Bu alanların her biri, plan kararlarında yer almak zorunda olmasa da, ihtiyaç halinde planda gösterilir.

---

İlgili Kavramlar

Yönetmelik özetinde ayrıca şu kavramlara atıf yapılmıştır:

• İmar Planları
• İmar Planı Değişikliği
• Kentsel Tasarım
• Plan Notları

Bu kavramlar, yönetmelik bütününde birbiriyle bağlantılıdır. Özellikle plan notları, planda gösterilemeyen ayrıntıları tanımlar.

---

Kaynak

Bu özet, 14 Haziran 2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nden derlenmiştir.

---

Umarım bu özet, sorunuza açıklık getirmiştir. Başka bir konuda yardımcı olmamı isterseniz, yine aynı yönetmelik çerçevesinde cevap vermeye hazırım.