Gabari nedir ve nasıl hesaplanır?

Wiki/mevzuat içeriğinde “gabari” kavramına dair doğrudan bir tanım veya özel bir hesaplama maddesi bulunmamaktadır. Ancak uzmanlık alanım gereği, bu kavramı imar mevzuatı çerçevesinde açıklayabilirim.

Gabari Nedir?

Mimarlık ve imar hukukunda gabari, bir yapının imar planı ve yönetmeliklerle belirlenen azami dış yükseklik ve kütle sınırlamasıdır. Genellikle “bina gabarisi” olarak ifade edilir ve yapının sokaktan/çevreden algılanan silüetini belirleyen temel unsurdur.

Gabari yalnızca sayısal bir yükseklik ölçüsü değil, genellikle aşağıdaki unsurları içeren bir kavramdır:

• Bina Yüksekliği (Hmax): Saçak seviyesine kadar olan en fazla yapı yüksekliği (metre).
• Kat Adedi: Azami kat sayısı.
• Kitle Hakkı: TAKS, KAKS ve çekme mesafeleri ile sınırlanan yapının eni, boyu ve derinliği.

Nasıl Hesaplanır / Belirlenir?

Gabari değeri bir hesaplama sonucu değil, imar planı ve yönetmeliklerle verilen bir sınır değerdir. Proje aşamasında bu sınıra uygunluk hesaplanır:

1. İmar Planı Notlarına Bakılır: Gabari genellikle uygulama imar planında doğrudan Yençok: 12.50 m veya 5 Kat (Ayrık Nizam) gibi hükümlerle tanımlanır.
2. Tanımlara Göre Uyarlanır: Verilen gabari değeri (örneğin yükseklik), yapının kapladığı alan ve tabi olduğu imar kuralları (örn. kat yükseklikleri, çatı eğimi) dikkate alınarak uygulanır. Yapının hiçbir noktası verilen gabari zarfının dışına taşamaz.
3. Eksik Bilgi Durumunda: Wiki’deki [Parsel] maddesinde belirtildiği gibi, gabarinin temel bileşenleri olan TAKS, KAKS ve Bina Yüksekliği tanımlı değilse yapılaşma hakkı net olarak hesaplanamaz.

Özetle: Gabari bir hesaplama formülü değil, planda tanımlanan ve uyulması zorunlu olan üst sınırdır.