Deprem yönetmeliğine göre zemin sınıfı nasıl belirlenir?

Merhaba, deprem yönetmeliği kapsamında zemin sınıfı belirleme konusunda sadece verilen wiki içeriğindeki bilgileri kullanarak cevap vereceğim. Öncelik kuralı gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY/Tip İmar) kontrol edildi, ancak wiki’de bu yönetmelikle ilgili bir madde bulunmamaktadır. Bu nedenle TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar — Bölüm 2 (Kod: DEP-Y01_ekleri) esas alınarak değerlendirme yapılacaktır.

TBDY Ekleri Bölüm 2’de Zemin Sınıfı ile İlgili Bilgiler

Verilen wiki metninde zemin sınıfının doğrudan nasıl belirleneceğine dair bir madde veya tablo bulunmamaktadır. Bununla birlikte, aşağıdaki maddeler konuya dolaylı olarak işaret etmektedir:

• Madde 2.3.3.1 – “16.4’te tanımlanan yerel zemin sınıfları’na bağlı olarak yerel zemin etki katsayıları (S_S) ve (S_1), sırası ile Tablo 2.1 ve Tablo 2.2’de verilmiştir.”
  Bu ifade, zemin sınıflarının TBDY’nin 16.4 maddesinde tanımlandığını belirtmektedir. Ancak 16.4 maddesi wiki içeriğinde yer almamaktadır. Dolayısıyla, zemin sınıfı belirleme kriterleri (örneğin (V_{s30}), standart penetrasyon direnci, kil yüzdesi gibi parametreler) bu metin içinde verilmemiştir.

• Madde 2.3.3.2 – “Tablo 2.1 ve/veya Tablo 2.2’ye göre ZF yerel zemin sınıfına giren zeminler için sahaya özel ...”
  Burada sadece ZF (çok yumuşak zemin) sınıfına atıf yapılmış ve bu tür zeminlerde sahaya özel deprem tehlikesi analizi gerektiği ima edilmiştir. Ancak ZF dışındaki sınıflar (ZA, ZB, ZC, ZD, ZE) için herhangi bir tanım veya belirleme yöntemi bulunmamaktadır.

• Madde 2.3.2.1 – Harita spektral ivme katsayılarının referans zemin koşulu (V_{s30} = 760 m/s) esas alınarak tanımlandığı belirtilmiştir. Bu referans değer, zemin sınıflandırmasında bir eşik olarak kullanılabilecek olsa da, sınıfların tam olarak nasıl ayrıştırıldığına dair bir liste veya tablo sunulmamıştır.

Sonuç ve Öneri

Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmadığı için, zemin sınıfının nasıl belirleneceğine dair kesin bir yöntem veya sayısal değer veremem. Verilen metin, yalnızca yerel zemin etki katsayılarının ((S_S) ve (S_1)) Tablo 2.1 ve Tablo 2.2’den alınacağını ve bu tabloların 16.4’teki zemin sınıflarına bağlı olduğunu belirtmektedir. Ancak 16.4 maddesi ve Tablo 2.1 ile Tablo 2.2 eksiktir.

Bu nedenle, deprem yönetmeliğine göre zemin sınıfı belirleme işlemi için TBDY’nin ilgili bölümünün tam metnine (özellikle 16.4 ve 2.3.3 alt başlıkları) başvurmanızı öneririm. Ayrıca, sahaya özel zemin etüdü raporlarından elde edilecek (V_{s30}), (N_{SPT}) veya (c_u) gibi parametrelerin bu sınıflamada kullanıldığını bilmekte fayda var.

Yönetmelik: TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar — Bölüm 2
Madde: 2.3.3.1 – Yerel zemin sınıflarına atıf yapılmıştır ancak tanımı verilmemiştir.
Uyarı: Bu madde eksik olduğundan, zemin sınıfı belirleme kriterleri için ilgili yönetmeliğin tam metnini incelemeniz gerekir.

Eğer wiki’ye başka bir bölüm eklenirse (örneğin 16.4 maddesi veya Tablo 2.1/2.2), o zaman daha detaylı bir cevap verebilirim. Şu an için eksik bilgi durumunu kabul etmek en doğru yaklaşım olacaktır.