Binamın deprem performansını nasıl öğrenebilirim?

Merhaba, binanızın deprem performansını öğrenmek için izlemeniz gereken yol, TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar — Bölüm 15'te tanımlanan kapsamlı bir değerlendirme sürecidir. Bu süreç, mevcut binaların deprem etkisi altındaki performanslarının belirlenmesi ve gerekirse güçlendirme kararlarının alınması için temel kuralları içerir.

Öncelikle, bu değerlendirme yalnızca bina türü yapılar için geçerlidir; tarihi veya kültürel değeri olan tescilli yapılar, anıtlar ve bina türünde olmayan yapılar bu kapsamın dışındadır (Madde 15.1.5). Ayrıca, daha önce hasara neden olan bir deprem sonrasında hasarlı binanın deprem güvenliği bu bölümdeki yöntemlerle belirlenemez; ancak hasarlı binanın güçlendirilmesi ve güçlendirme sonrası performansının belirlenmesi için bu esaslar uygulanabilir (Madde 15.1.6 ve 15.1.7).

Değerlendirme Süreci Adımları

1. Bilgi Toplama (Madde 15.2):

   • Bir inşaat mühendisi sorumluluğunda, binanın taşıyıcı sistem geometrisi, temel sistemi, zemin özellikleri, mevcut hasar ve onarımlar belirlenir (Madde 15.2.1.2 ve 15.2.1.3).
   • Bina geometrisi için saha çalışması ile taşıyıcı sistem plan rölevesi çıkarılır (Madde 15.2.4.1).
   • Eleman detayları için betonarme elemanlardaki donatı miktarı ve detayları tespit edilir (Madde 15.2.4.2).
   • Malzeme özellikleri için her kattaki kolon veya perdelerden TS EN 12504-1’e uygun karot numuneleri alınarak beton dayanımı belirlenir (Madde 15.2.4.3). Donatı çeliği için de gerekli deneyler yapılır.

2. Bilgi Düzeyinin Belirlenmesi (Madde 15.2.2):

   • Toplanan bilginin kapsamına göre sınırlı bilgi düzeyi veya kapsamlı bilgi düzeyi olarak sınıflandırma yapılır.
   • Sınırlı bilgi düzeyi (Madde 15.2.2.1): Taşıyıcı sistem özellikleri ölçümlerle belirlenir; daha az sayıda deney yapılır.
   • Kapsamlı bilgi düzeyi (Madde 15.2.2.2): Daha fazla ölçüm ve malzeme deneyi yapılır, daha yüksek güvenilirlik sağlanır.
   • Bilgi düzeyine bağlı olarak bilgi düzeyi katsayıları (Madde 15.2.12) kullanılır ve bu katsayılar taşıyıcı eleman kapasitelerinin hesaplanmasını etkiler.

3. Performans Değerlendirmesi (Madde 15.1.1):

   • Toplanan veriler ışığında, binanın taşıyıcı sistem elemanlarının kapasiteleri ve deprem dayanımı hesaplanır.
   • Mevcut binalar için Sınırlı Hasar (SH), Kontrollü Hasar (KH) veya Göçme Öncesi Hasar (GÖ) performans seviyeleri belirlenir. Bu terimler Bölüm 15'teki simgeler arasında tanımlanmıştır.
   • Değerlendirme sonucunda binanın deprem güvenliği hakkında karar verilir.

4. Raporlama:

   • Tüm bu işlemler, projeden sorumlu inşaat mühendisi tarafından hazırlanan bir raporla belgelenir. Bu rapor, binanızın deprem performansını resmi olarak öğrenmenizi sağlar.

Önemli Uyarılar

• Bu değerlendirme süreci, yalnızca TBDY Ekleri Bölüm 15 kapsamında yapılabilir. Başka bir yönetmelik (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Yangın Yönetmeliği vb.) bu konuda doğrudan hüküm içermediği için öncelik bu bölüme aittir.
• Eğer binanız halihazırda deprem hasarı almışsa, doğrudan güçlendirme tasarımı için Madde 15.1.7'deki esaslar uygulanır; hasar sonrası güvenlik belirlemesi bu bölümle yapılamaz.

Kısacası, binanızın deprem performansını öğrenmek için bir inşaat mühendisine başvurarak yukarıdaki adımları içeren bir değerlendirme raporu hazırlatmanız gerekmektedir. Bu süreçle ilgili daha ayrıntılı teknik hesaplamalar ve güçlendirme seçenekleri de yine aynı bölümdeki kurallara göre yapılacaktır.