Çevre Fonu ve Mali Kaynaklar (2872 sayılı Çevre Kanunu M.18-19)

Bu maddeler, çevrenin korunmasına yönelik yatırımların finanse edilmesi amacıyla oluşturulan Çevre Fonu'nun gelir kaynaklarını ve bu kaynakların hangi amaçlarla kullanılacağını düzenler. Temel ilke “kirleten öder” prensibidir.

1. Fonun Amacı ve Kapsamı

Madde 18’e göre fon, aşağıdaki amaçlarla kullanılmak üzere teşkil edilir:

• Çevre kirliliğinin önlenmesi
• Çevrenin iyileştirilmesi
• Çevre ile ilgili yatırımların desteklenmesi

2. Fonun Desteklediği Başlıca İş ve Faaliyetler

Madde 18 kapsamında bütçeye ödenek öngörülen alanlar şunlardır:

• Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve katı atık geri kazanım tesislerinin gözetim, fizibilite, etüt, proje ve inşaat işlerinin kredi veya yardım suretiyle desteklenmesi
• Çevre düzeni planlarının yapımı
• Hava, su ve toprak kalitesinin ölçüm ve izleme ağının oluşturulması
• Gürültünün önlenmesi ile ilgili etüt ve projelerin desteklenmesi
• Acil müdahale planlarının hazırlanması
• Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) faaliyetleri
• Havza koruma planı çalışmaları
• Biyolojik çeşitliliğin korunması, nesli tehlikede olan bitki ve hayvan türleri ile yaşama ortamlarının korunması
• Çölleşme ve iklim değişikliği ile mücadele çalışmaları
• Stratejik çevresel değerlendirme
• Uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin karşılanması
• Çevre eğitimi ve yayını ile ilgili faaliyetler
• İhtisas komisyonları için yapılan harcamalar
• Çevre kirliliğinin giderilmesi çalışmaları

3. Yetki ve Oran Düzenlemesi

Madde 18’in (b) bendine göre:

• Cumhurbaşkanı, belirli oranları ayrı ayrı veya topluca sıfıra kadar indirmeye veya kanunî oranına kadar yükseltmeye yetkilidir.

4. Bütçe ve Yönetmelik

Fon gelirlerinin tahsili ve bütçede öngörülen ödeneklerin kullanımı ile ilgili usul ve esaslar:

• Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü üzerine
• Bakanlıkça (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

5. Madde 19: Fonun Kullanılması

Wiki içeriğinde Madde 19’un tam metni bulunmamakla birlikte, belirtilen madde başlığı “Fonun kullanılması” olup, fon kaynaklarının hangi usullerle harcanacağını düzenlediği anlaşılmaktadır. Detaylı harcama usulleri için ilgili yönetmeliğe bakılması gerekir.

Özet: Çevre Fonu, çevre kirliliğini önlemek ve çevreyi korumak için yapılan tüm yatırım ve harcamaların finansmanını, kirleten öder ilkesi çerçevesinde toplanan gelirlerle karşılayan bir mali yapıdır. Gelir oranları Cumhurbaşkanı tarafından değiştirilebilir.