Asansör kuyusu boyutları nasıl hesaplanır?

Merhaba,

Asansör kuyusu boyutlarının nasıl hesaplanacağına dair sorunuzu, elimdeki wiki verileri kapsamında cevaplamaya çalışacağım. Öncelikle belirteyim ki, doğrudan “asansör kuyusu hesaplama formülü” veya “kuyu boyutları tablosu” mevcut wiki context’te yer almamaktadır. Ancak Tip İmar Yönetmeliği Madde 34 (IMAR‑Y01_tip_imar) ve Asansör Boyutları — Tüm Tipler sayfasındaki bilgiler, kuyu boyutlandırması için dolaylı ipuçları vermektedir.

Tip İmar Yönetmeliği – Madde 34’e Göre Asansör Kabin Ölçüleri

Madde 34’ün 2. fıkrası, tek asansörlü binalarda asansör kabinin dar kenarının 1.20 metre, alanının 1.80 m², kapı net geçiş genişliğinin ise 0.90 metre olmasını şart koşar. Aynı fıkrada, asansör kapısının açıldığı sahanlık genişliği de düzenlenmiştir: sürgülü kapı için en az 1.20 m, dışa açılan kapı için en az 1.50 m.
5. fıkra ise 10 kat ve üzeri binalarda yük/sedye taşıma amaçlı asansör için dar kenar 1.20 m, alan 2.52 m², kapı net genişliği 1.10 m olarak belirtir.
Ayrıca 4. fıkrada, bazı büyük binalarda en az 2 adet asansör zorunlu tutulur ve bunlardan birinin yangın güvenliği ile ilgili ek şartları taşıması istenir.

Bu kabin ölçüleri kuyu boyutunu doğrudan vermez; kuyu, kabin etrafındaki boşluklar, ray mesafeleri, kılavuz raylar ve olası makine dairesi düzenlemeleri dikkate alınarak belirlenir.

Asansör Boyutları — Tüm Tipler Sayfasındaki Örnek

Wiki’deki Asansör Boyutları — Tüm Tipler sayfasında kişi asansörü (8 kişi/630 kg) için şu ölçüler verilmiştir:

• Kabin: 110 × 140 cm
• Kuyu: 160 × 190 cm

Bu örnek, kuyu boyutunun kabin boyutundan (her yönde ortalama 25–30 cm fazla) olduğunu göstermektedir. Aynı sayfada 10 kişi/800 kg tipi de belirtilmiş ancak kuyu ölçüsü verilmemiştir.

Kuyu Boyutunun Belirlenmesinde İzlenecek Yol

Ne yazık ki wiki context’te kuyu boyutlarını hesaplamak için bir formül veya standart bir tablo bulunmamaktadır. Tip İmar Yönetmeliği Madde 34/7, asansörün yapımı ve işletilmesinde Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) ve TSE standartlarına uyulmasını emreder. Bu standartlarda (örneğin TS EN 81‑20) kuyu içi boşlukları, kılavuz ray aralıkları, tampon mesafeleri, makine dairesi yerleşimi gibi parametreler detaylıca tanımlanmıştır.

Pratikte bir asansör kuyusu boyutu şu adımlarla hesaplanır:

1. Kabin ölçüsü (iç boyut) proje gereksinimine göre belirlenir (Tip İmar Yönetmeliği’ndeki minimum şartlar sağlanır).
2. Kabin dış boyutu (kabin kaplama, kızak, kapı mekanizması) eklenir.
3. Kılavuz raylar, tamponlar, fren sistemleri için gerekli boşluklar (genelde her yönde 100–200 mm) ilave edilir.
4. Kuyu duvarı kalınlığı ve sıva payı da hesaba katılır.
5. Sonuç olarak net kuyu genişliği ve derinliği ortaya çıkar.

Ö