Yola terk ve yoldan ihdas işlemi nedir?

Bu konu wiki'mizde tam yer almıyor, ancak bilebildiğim kadarıyla:

Yola terk, imar planlarında yol, meydan, yeşil alan gibi kamusal alanlara denk gelen özel mülkiyet parçalarının, maliki tarafından bedelsiz olarak kamuya (belediye veya il özel idaresine) devredilmesi işlemidir. Yoldan ihdas ise, kapanan yol, yol artığı veya imar planı değişikliği nedeniyle kamunun elinde kalan alanların, bitişik parsel sahiplerine satılarak yeniden özel mülkiyete kazandırılmasıdır.

Detaylar

• Yola Terk İşlemi
  • İmar planına göre parselin bir kısmı yol alanında kalıyorsa, yapı ruhsatı alınmadan önce bu kısmın tapudan terki zorunludur.
  • Terk işlemi, parsel malikinin talebi ve belediye encümeni/il idare kurulu kararı ile bedelsiz olarak yapılır.
  • Parselin yola cepheli hale gelmesi için, plandaki yol sınırına kadar olan kısım terkin edilir. Bu işlem sonucu parsel büyüklüğü azalır ancak yapılaşma hakkı, geriye kalan imar parseli üzerinden hesaplanır.
• Yoldan İhdas İşlemi
  • Kullanım dışı kalmış, kapatılmış veya imar planı ile işlevi değişmiş yol parçaları, belediye tarafından doğrudan ihdas edilerek tapuya tescil edilir.
  • Daha sonra bu alanlar, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 17. maddesi kapsamında, öncelikle bitişik parsel malikine satılır (ihdasen satış).
  • Eğer birden çok bitişik parsel varsa hisseleri oranında, değilse en yakın veya en fazla faydalanacak parsele öncelik tanınır.

İstisna ve Uyarılar

• Terk işlemi, doğrudan imar planına dayanır ve bedelsiz yapılması Anayasa Mahkemesi’nin bazı kararlarında mülkiyet hakkı ihlali olarak görülmüştür; uygulamada ihtilaflara yol açabilir.
• Yoldan ihdas işlemi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 22. maddesine göre, daha önce kamulaştırılmış alanlarda, kamulaştırma amacına uygun kullanılmadığı durumlarda eski malikine geri verme hakkı doğurabilir.
• Her iki işlem de tapu kütüğüne tescil ile sonuçlanır ve medeni hukuk ile idare hukuku prensipleri kesişiminde değerlendirilir.

Referanslar:

• Söz konusu kavramlar verilen wiki/mevzuat bağlamında tanımlanmamıştır; yanıt genel imar hukuku bilgisine dayanmaktadır.