Yapı denetiminde seviye tespiti nasıl yapılır?

Değerli kullanıcı, sorunuz yapı denetiminde "seviye tespiti" kavramına odaklanmış durumda. Ancak wiki'de yer alan mevcut Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği maddeleri arasında "seviye tespiti" başlığı altında bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle doğrudan bir süreç tarifi yapmak mümkün değildir. Bununla birlikte, yapı müteahhitlerinin yetki belgesi grubunun belirlenmesi (sınıflandırma) dolaylı olarak seviye tespiti olarak yorumlanabilir. Bu konuda aşağıdaki maddeler ışık tutmaktadır:

Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği – Madde 1
Bu madde yönetmeliğin amacını açıklar: "yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılarak yetki belgesi numarası verilmesi". Yani seviye (grup) tespitinin temel hedefi, müteahhitlerin yeterliliklerine göre sınıflandırılmasıdır. Ancak hangi kriterlerin hangi grubu belirlediği (örneğin A, B, C grubu) bu maddede yer almamaktadır.

Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği – Madde 15
Başvuru inceleme sürecini düzenler. Madde 15(1)'e göre başvurular belge komisyonu tarafından Ek-8 formuna uygun incelenir ve karar tutanağı (Ek-9) ile karara bağlanır. Kararda "belge grubu" belirtilir. Madde 15(3) ise başvuruların azami on beş gün içinde sonuçlandırılmasını emreder. Seviye tespitine yönelik sayısal eşikler veya kriterler bu maddede de tanımlanmamıştır.

Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği – Madde 26
Ruhsat aşamasında müteahhidin belge grubu uygunluğunun kontrolünü düzenler. Madde 26(1)'e göre: "Yetki belgesi numarasının bulunmaması veya iptal edilmiş olması ya da belge grubunun 14 üncü maddenin üçüncü ve altıncı fıkralarında sayılan kriterler bakımından uygun olmaması halinde, yapı ruhsatı düzenlenmez."
Burada atıf yapılan 14 üncü madde wiki’de bulunmamaktadır. Dolayısıyla seviye tespitinde kullanılan kriterler (örneğin iş deneyim süresi, taahhüt edilen işin büyüklüğü, teknik personel sayısı gibi) hakkında bilgi sahibi değiliz.

Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği – Madde 24
Yetki belgesi iptali ve kullanım yasağını düzenler. İptal edilen müteahhide sorumluluklarını yerine getirinceye kadar belge kullandırılmaz. Seviye tespitiyle doğrudan ilgili olmasa da, iptal sonrası yeniden başvuruda seviye belirleme sürecinin 22 nci maddeye göre yürütüldüğü belirtilir (bu madde de wiki'de mevcut değildir).

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne (PAİY) öncelik kuralı
Öncelik kuralı gereği önce PAİY’e bakılması gerekirdi. Ancak wiki’de PAİY’e ait hiçbir madde bulunmamaktadır. Bu nedenle bu yönetmelikten herhangi bir hüküm aktaramıyorum.

Sonuç olarak:
Elimizdeki yönetmelik maddeleri yalnızca süreç yönetimine (başvuru inceleme, süre, kontrol, itiraz) odaklanmakta; seviye tespitine esas teşkil eden teknik, mali ve mesleki kriterler (örneğin kaç metrekareye kadar inşaat yapabileceği, hangi grupta kaç yıl deneyim şartı arandığı) wiki’de yer almamaktadır. Bu nedenle seviye tespitine dair somut, sayısal