Vinç ve kaldırma araçlarının güvenli kullanım kuralları nelerdir?

Vinç ve kaldırma araçlarının güvenli kullanımı; operatör eğitimi, ekipmanın amacına uygunluğu, sürekli kontroller, çalışma alanının organizasyonu ve gerekli güvenlik sistemlerinin varlığına dayanır.

Detaylar

Kaldırma araçlarıyla ilgili güvenlik kuralları İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında aşağıda gruplandırılmıştır.

Operatör ve Personel Kuralları

• Eğitim ve Yetkinlik: İş ekipmanları sadece tasarlandıkları işler için, uygun eğitim almış kişilerce kullanılır. Kendinden hareketli ekipmanlar da yine bu konuda eğitimli çalışanlar tarafından kullanılır. (ISG-Y01, Mad. 49; ISG-Y02, Mad. 2.1)
• Kabinde Bulunma: Tüm araç, taşıt ve iş makinelerinde operatör kabinlerinde sadece operatörün bulunmasına izin verilir. (ISG-Y01, Mad. 57)
• Görüş ve İşaretçi: Operatörün görüş alanının kısıtlı olduğu veya kılavuzsuz yüklerde yük yolunun tamamını göremediği durumlarda, konuyla ilgili eğitimli ve deneyimli bir işaretçi (gözetici) görevlendirilir. Makinelerin bütün manevraları bir gözetici tarafından yönetilir. (ISG-Y01, Mad. 52, 54; ISG-Y02, Mad. 3.2.3)
• İnsan Taşıma Yasağı: Mekanik olarak hareket ettirilen seyyar iş ekipmanlarıyla, üretim standardında veya kullanım kılavuzunda belirtilmedikçe ve güvenlik tam sağlanamadıkça insan taşınmasına izin verilmez. (ISG-Y02, Mad. 2.4)

Ekipman ve Donanım Şartları

• Uygun Kullanım ve Stabilite: Yük kaldırmak için tasarlanmış ekipmanlar, zemin özellikleri de dikkate alınarak öngörülen bütün kullanım şartlarında sağlam ve kararlı bir şekilde kullanılır. Zemin sağlamlığından emin olunmadan ve gerekli dengeleme/sabitleme yapılmadan çalışmaya başlanmaz. (ISG-Y02, Mad. 3.1.1; ISG-Y01, Mad. 51)
• Periyodik Kontrol: Tüm iş ekipmanlarının periyodik kontrol, test ve deneyleri ilgili yönetmeliğe uygun yapılır. (ISG-Y01, Mad. 50)
• Uygun Aparat ve İşaretleme: Yükün çeşidi, boyutu ve şekline uygun kaldırma aparatları kullanılır. Makinelerde kaldırılabilecek maksimum yük açıkça görünecek şekilde işaretlenir. (ISG-Y01, Mad. 58; ISG-Y02, Mad. 3.2.2)
• Operatör Koruma: Aracın devrilmesi durumunda sürücünün ezilmemesi ve düşen cisimlerden korunması için sürücü kabini uygun şekilde yapılır. Kabinde mahsur kalanların tehlikeye maruz kalmaması ve kurtarılması sağlanır. (ISG-Y01, Mad. 56; ISG-Y02, Mad. ç)

Çalışma Alanı ve Organizasyon

• Güvenlik Sistemleri: Kaldırma ekipmanlarında, yük kaldırılması ve ekipmanın hareketi esnasında devreye girecek sesli ve ışıklı ikaz sistemleri bulundurulur. Araçların geri manevraları esnasında da bu uyarıların çalışır durumda olması şarttır. (ISG-Y01, Mad. 54, 60)
• Hareket Sınırlama: Ekipmanlarda, belirtilen alt ve üst güvenlik sınır noktaları aşıldığında veya kapasitenin üzerinde kullanım durumunda devreye girerek hareketi durduran güvenlik tertibatları bulunur. (ISG-Y01, Mad. 61)
• Çarpışma Önlemi: Çalışma alanları kesişen iki veya daha fazla vinçle kılavuzsuz yük kaldırılıyorsa, yüklerin ve ekipman elemanlarının çarpışmaması için gerekli önlemler alınır. Aynı anda kaldırma yapılıyorsa operatörler arası eşgüdüm sağlanır. (ISG-Y02, Mad. 3.2.5, 3.2.1)
• Yasak Bölge ve Trafik: Kazı ve malzeme taşıma işlerinde makine ve araçların manevra ve hareket alanları belirlenir; yetkisiz kişilerin girişi engellenir. Ekipman hareket halindeyken kör noktalara yaklaşma; nesne algılayıcı sistemler, uyarı sistemleri veya işaretçi ile engellenir. (ISG-Y01, Mad. 53, 45; ISG-Y02, Mad. 3.1.7)
• Kazı Kenarı Güvenliği: Makinelerin kazı çukuruna veya suya düşmemesi ve hendek kenarlarında zemin kaymasını önleyici tedbirler alınır. (ISG-Y01, Mad. 51, 55)
• Yük Bağlama/Çözme: Yükün elle bağlanması veya çözülmesi işleminin güvenle yapılabilmesi için, ekipmanın kontrolü doğrudan veya dolaylı olarak bu işi yapan çalışanda olacak şekilde düzenleme yapılır. (ISG-Y02, Mad. 3.2.4)

Referanslar:

• İş Ekipmanlarının Temel Kullanım Kuralları (ISG-Y01, Mad. 49-61)
• Yük Kaldırma Ekipmanları ile İlgili Asgari Gerekler (ISG-Y02, Mad. 2.1-3.2.5)