Sıhhi Sıcak Su Gider Paylaşım Hesabı (Yönetmelik Madde 8/4-5) nedir?

Sıhhi Sıcak Su Gider Paylaşım Hesabı (Gider Paylaşım Yönetmeliği Madde 8/4-5)

Merhaba, bu konu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde doğrudan düzenlenmediğinden, Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Paylaşım Yönetmeliği (Gider Paylaşım Yönetmeliği) esas alınmalıdır. Soruda verilen Madde 8/4-5 hükümleri kapsamında açıklama yapacağım. Herhangi bir sayıyı uydurmadan, yalnızca yönetmelikteki bilgileri kullanıyorum.

Genel Kural (Madde 8/4)

Merkezi sıhhi sıcak su sistemlerinde, tüm giderler kullanıcıların ölçülen sıcak su tüketimlerine göre paylaştırılır. Bu, %100 tüketim esası anlamına gelir; yani sabit bir pay yoktur, her bağımsız bölüm kendi sayacından geçen sıcak su miktarı kadar ödeme yapar. Bu kural, adil paylaşımın temelini oluşturur.

Bağımsız Sıcak Su Sistemi (Madde 8/5-a)

Eğer sıcak su üretimi merkezi ısıtmadan bağımsız olarak yapılıyorsa (örneğin ayrı bir kazan veya ısı pompası ile), hesaplama oldukça basittir:

• P = M × S / St Burada:
• P: Bir bağımsız bölümün sıcak su gider payı
• M: Toplam sıcak su tutarı (yakıt, bakım, işletme vb. tüm maliyetler)
• S: İlgili bölümün sıcak su sayacı değeri
• St: Tüm sayaçların toplamı

Yani her bölüm, tüketimine oranla toplam maliyetten pay alır. Örneğin toplam sayaç değeri 100 m³ ve bir bölümün sayacı 20 m³ ise, bu bölüm toplam giderin %20'sini öder.

Bağımlı Sıcak Su Sistemi (Madde 8/5-b)

Sıcak su üretimi merkezi ısıtmaya bağımlı olduğunda (örneğin kombine kazan hem ısıtma hem de sıcak su sağlıyorsa), önce sıcak su için harcanan yakıt miktarını ayrıştırmak gerekir. Yönetmelik bu ayrıştırmayı By = V × (tw - 15) / (860 × HU × η) formülüyle yapmamızı söylüyor.

Formülün bileşenleri:

Değişken	Açıklama	Birim
V	Tüketilen sıcak su hacmi	litre
tw	Sıcak su sıcaklığı	°C
15	Şebeke suyu giriş sıcaklığı (sabit referans)	°C
860	1 kWh enerjinin kcal karşılığı	kcal/kWh
HU	Yakıtın alt ısıl değeri	kcal/kg veya kcal/m³
η	Kazan verimi (ondalık, örn. 0,90)	—

Formülde 860 sayısı kcal ile kWh arası dönüşüm için kullanılır. 15°C şebeke suyu sıcaklığı kabulüdür. HU ve η değerleri ise yakıt tipine ve kazana göre değişir; yönetmelikte bu değerlerin belirlenme yöntemi tarif edilmiş olup, her tesis için ayrı hesaplanmalıdır.

Hesaplama adımları:

1. By (sıcak su için harcanan yakıt miktarı) yukarıdaki formülle bulunur.
2. M (sıcak su yakıt tutarı) = By × F (yakıt birim fiyatı, TL/kg veya TL/m³).
3. Kalan yakıt tüketimi (toplam yakıttan By çıkarılarak) ısıtma giderlerine ayrılır.

Örneğin toplam 1000 litre sıcak su tüketimi, 60°C sıcaklık, doğalgaz alt ısıl değeri 8250 kcal/m³, kazan verimi %90, birim fiyat 8 TL/m³ varsayalım (bu değerler yönetmelikte verilmemiştir, yalnızca örnek amaçlıdır, aslında gerçek veriler kullanılmalıdır). By = 1000 × (60-15) / (860 × 8250 × 0,90) ≈ 0,007 m³ gibi küçük bir değer çıkar, çünkü formül hacimsel yakıt tüketimini verir. Ancak bu örnek yönetmelik kapsamında olmayıp salt açıklama amaçlıdır. Siz gerçek uygulamada kazan dairesindeki sayaç ve yakıt faturalarına göre hesap yapmalısınız.

Önemli Notlar

• Bireysel sayaç zorunluluğu: Yönetmelik, her bağımsız bölümde sıcak su sayacı bulunmasını esas alır. Sayaç yoksa, paylaşım farklı bir yöntemle (örneğin metrekare veya kişi sayısına göre) yapılabilir, ancak Madde 8/4'te bu durum düzenlenmemiştir.
• Yakıt türüne göre değişkenlik: HU değeri doğalgaz, kömür, fuel-oil gibi yakıtlara göre farklıdır. Yönetmelik eklerinde veya ilgili standartlarda bu değerler yer alır.
• Verim kaybı: η verimi, kazanın periyodik bakımına bağlı olarak değişir; yıllık ölçümle belirlenmesi önerilir.

Sonuç olarak, sıhhi sıcak su gider paylaşımı, sistemin bağımsız veya bağımlı olmasına göre iki farklı yöntemle hesaplanır. Bağımsız sistemde doğrudan tüketim oranı, bağımlı sistemde ise önce enerji ayrıştırması yapılır. Her iki durumda da ölçüm esaslı adil bir dağıtım hedeflenir. Uygulamada sayaç okumalarının düzenli yapılması ve formüldeki değişkenlerin doğru belirlenmesi kritik öneme sahiptir.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka sorularınız varsa yine aynı yönetmelik çerçevesinde yanıtlamaya hazırım.