Paratoner hangi binalarda zorunludur?

Merhaba,

Paratoner zorunluluğu ile ilgili sorunuzu, öncelik kuralı gereği Tip İmar Yönetmeliği (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği) çerçevesinde yanıtlıyorum. İlgili yönetmelikte bu konuda doğrudan ve açık bir hüküm bulunmaktadır.

---

Paratoner Zorunluluğu – Tip İmar Yönetmeliği Madde 27

Yönetmelik: Tip İmar Yönetmeliği
Madde: 27 (2. fıkra)
Kaynak Kodu: IMAR-Y01_tip_imar

İlgili madde metni aynen şöyledir:

(2) (Ek:RG-11/3/2025-32838) İçinde patlayıcı madde bulundurulan yerlerle, sivri ve yüksek bina ve tesislere Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereği, TSE standardlarına uygun paratoner konması mecburidir.

Bu hükme göre paratoner takılması zorunlu olan yapılar iki ana grupta toplanmıştır:

1. İçinde patlayıcı madde bulundurulan yerler

Bu kapsama akaryakıt istasyonları, LPG tüp depoları, patlayıcı madde üretim/depolama tesisleri, kimyasal madde depoları gibi yangın ve patlama riski yüksek olan tüm yapılar girer. Bu tür yerlerde paratoner sistemi, can ve mal güvenliği açısından mecburi tutulmuştur.

2. Sivri ve yüksek bina ve tesisler

Madde metninde “sivri ve yüksek” ifadesi kullanılmış olup, net bir sayısal yükseklik sınırı (örneğin 30 metre, 60.50 metre gibi) belirtilmemiştir. Bu nedenle:

• Yıldırım düşme riski yüksek olan, çevresine göre sivri formlu (kule, minare, çan kulesi, endüstri bacası gibi) veya belirgin şekilde yüksek olan binalar bu kapsamda değerlendirilir.
• Kesin yükseklik sınırı olmamakla birlikte, uygulamada genellikle 30 metreden yüksek binalar, çatısında anten, baca gibi sivri çıkıntılar bulunan yapılar, cami minareleri, telekomünikasyon kuleleri, rüzgâr türbinleri gibi yapılar bu madde kapsamında paratoner takmakla yükümlüdür.
• Binanın kullanım amacı, coğrafi konumu ve yıldırım risk analizi de dikkate alınır. Ancak yönetmelikteki ifade “sivri ve yüksek” olduğu için, fiziki olarak yüksek veya sivri olan her yapıda paratoner zorunluluğu doğar.

TSE Standartlarına Uygunluk Şartı

Paratoner sisteminin Türk Standartları Enstitüsü (TSE) standartlarına uygun olması gerektiği de açıkça belirtilmiştir. Yani herhangi bir paratoner değil, TS EN 62305 serisine uygun, yetkili firmalar tarafından projelendirilmiş ve montajı yapılmış sistemler kullanılmalıdır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e Atıf

Madde, paratoner zorunluluğunu Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamına da bağlamıştır. Bu yönetmelikteki yangın güvenliği önlemleri ile paratoner sistemi birlikte değerlendirilir. Ancak elimizde bu yönetmeliğin ilgili maddeleri bulunmadığından, bu konuda daha fazla ayrıntı veremiyorum.

---

Özet ve Uyarı

Tip İmar Yönetmeliği Madde 27(2)’ye göre paratoner:

• Patlayıcı madde bulunan her türlü yapıda
• Sivri ve yüksek bina ve tesislerde (kesin yükseklik sınırı verilmemiş, fiziksel duruma göre değerlendirilir)

zorunludur. Sistem TSE standartlarına uygun olmalı ve yangın yönetmeliğindeki hükümler de dikkate alınmalıdır.

Not: Sayısal bir yükseklik değeri (örneğin 30 m, 60.