Mevcut Yapılarda Kaçış Kapısı Kuralları (BYKHY Madde 157) nedir?

# Mevcut Yapılarda Kaçış Kapısı Kuralları – BYKHY Madde 157 Mevcut yapılarda kaçış kapılarının tasarımı ve donanımı, **Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 157** hükümlerine tabidir. Bu madde, yangın anında güvenli tahliyeyi sağlamak için kapıların fiziksel özelliklerini, boyutlarını ve kullanım kurallarını ayrıntılı olarak düzenler. ## Merdiven Kapısı Yangın Dayanımı Kaçış merdivenlerine açılan kapılar, yangına karşı belirli bir süre dayanıklı olmalıdır. Bu süre yapı yüksekliğine göre değişir: | Yapı Yüksekliği | Minimum Yangın Dayanımı | |----------------|------------------------| | **< 30,50 m** | **60 dakika** | | **≥ 30,50 m** | **90 dakika** | Ayrıca **tüm merdiven kapıları**, yangın dayanımı ne olursa olsun **duman sızdırmaz** özellikte olmalıdır. Bu, dumanın merdiven boşluğuna geçmesini engelleyerek kaçış yolunun güvenli kalmasını sağlar. ## Kaçış Kapısı Minimum Boyutları Her kaçış kapısı, yeterli geçiş alanı sunmak zorundadır. Asgari ölçüler: - **Genişlik:** En az **70 cm** - **Yükseklik:** En az **190 cm** Bu ölçüler, tek bir kişinin rahatça geçebileceği minimum değerlerdir. Daha fazla kullanıcı kapasitesi olan alanlarda kapı genişliği artırılmalıdır. ## Kapı Montaj ve Kullanım Kuralları (fıkra 2-4) Madde 157’nin 2, 3 ve 4. fıkraları, kaçış kapılarının çalışma prensiplerini ve kısıtlamalarını belirler: - **Kanat hareketi:** Kapı kanatları, kullanıcıların hareketini **engellememelidir**. Özellikle dar koridorlarda kanatların açılma yönü, geçiş yolunu kapatmayacak şekilde tasarlanmalıdır. - **Kaçış yönüne açılma:** Kullanıcı sayısı **50 kişiden fazla** ise kapılar **kaçış yönüne (dışarıya doğru)** açılmalıdır. Bu, panik anında kapının itilerek kolayca açılmasını sağlar. - **Açılabilirlik ve kilit:** Kapılar el ile **açılabilmeli**, hiçbir şekilde kilitli **tutulmamalıdır**. Kilitli kapılar yangın anında ölümcül bir engel oluşturur. - **Yasaklanan kapı türleri:** Dönel kapılar ve turnikeler, çıkış kapısı olarak **kullanılamaz**. Bunlar acil durumda geçişi yavaşlatır veya engeller. - **Kendiliğinden kapatma:** Her kaçış kapısında **kendiliğinden kapatır** bir düzenek bulunmalıdır. Bu, yangının diğer bölümlere yayılmasını geciktirir. - **Dışarıdan erişim:** Kapılar, itfaiye veya görevli personel tarafından **dışarıdan da açılabilmelidir**. Bu, müdahale ekiplerinin içeri girmesini kolaylaştırır. - **Panik kol zorunluluğu:** Kullanıcı sayısı **100 kişiden fazla** olan alanlarda veya doğrudan **tabii zemine** (dışarıya) açılan kaçış kapılarında **panik kol** (panic bar) takılması zorunludur. Panik kol, kapıya basit bir itmeyle açılma imkanı verir. - **Maksimum açılma kuvveti:** Kapıyı açmak için gerekli kuvvet **110 Newton’ı (N)** geçmemelidir. Bu, fiziksel gücü sınırlı kişilerin dahi kapıyı rahatça açabilmesini sağlar. ## Özet BYKHY Madde 157, mevcut yapılarda kaçış kapılarının yangın güvenliği açısından taşıması gereken asgari standartları net bir şekilde ortaya koyar. Bu kurallara uyulmaması, can kaybına yol açabilecek ciddi bir ihlaldir. Yapı sahipleri ve işletmecileri, periyodik kontrollerle kapıların bu şartlara uygunluğunu denetlemelidir. **Kaynak:** Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) – Madde 157