Merdiven Ölçüleri — Detay (PAİY Madde 31) ne kadar olmalıdır?

## Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31 – Merdiven Ölçüleri Merdivenlerin ölçülendirilmesinde esas alınacak kurallar **Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 31**’de açıkça düzenlenmiştir. Bu madde; merdiven kolu ve sahanlık genişliği, basamak ölçüleri, balansmanlı merdivenler ve ek kurallar olmak üzere dört ana başlık altında toplanır. Aşağıda her bir başlık, yönetmelikte yer alan sayısal değerlerle birlikte verilmiştir. --- ### 1. Merdiven Kolu ve Sahanlık Genişlikleri Yapının kullanım amacına göre minimum genişlikler şöyledir: | Yapı Tipi | Minimum Genişlik | |-----------|-----------------| | Konut (ortak kullanılan merdiven) | **1,20 m** | | Diğer yapılar (ortak merdiven) | **1,50 m** | | Konut bağımsız bölüm içi merdiven | **1,00 m** | Bu ölçüler, temiz genişlik olup korkuluk, küpeşte veya duvar kaplaması nedeniyle daraltılamaz. --- ### 2. Basamak Ölçüleri Basamak yüksekliği (a) ve basamak genişliği (b), asansör durumuna göre iki farklı şekilde düzenlenmiştir. #### Asansörlü Binalar - Maksimum basamak yüksekliği: **0,18 m** - Minimum basamak genişliği: **0,27 m** - Formül: **2a + b = 60-64 cm** #### Asansörsüz Binalar - Maksimum basamak yüksekliği: **0,16 m** - Minimum basamak genişliği: Formül ile hesaplanır (**2a + b = 60-64 cm**) - Örnek: 0,16 m yükseklikte maksimum rıht için genişlik en az **0,28 m** olur (2×0,16 + 0,28 = 0,60 m) Her iki durumda da 2a + b toplamı 60 cm ile 64 cm arasında olmalıdır. Bu formül, basamak konforunu ve güvenliğini sağlar. --- ### 3. Balansmanlı (Dengelenmiş) Merdiven Döner veya dengelenmiş basamaklı merdivenlerde: - En dar kenarda (dönüş iç kısmında) minimum basamak genişliği: **0,10 m** - Basamak ortasında (merdiven ekseninde) minimum genişlik: **0,27 m** Balansmanlı basamakların uçlarında çıkıntı (damlalık) bulunamaz. Bu kural, özellikle dar alanlarda merdiven yerleşimi için önemlidir. --- ### 4. Ek Kurallar PAİY Madde 31’de ayrıca aşağıdaki zorunluluklar yer alır: - **Işıklandırma:** Merdiven evleri doğrudan bina cephesi, çatı veya ışıklıktan doğal ışık almalıdır. - **Ulaşım:** Merdivenler çatıya ve bodrum katlara ulaştırılmalı (kaçış yolu bütünlüğü). - **Korkuluk ve Küpeşte:** Her iki tarafta, engelli standartlarına uygun korkuluk ve küpeşte zorunludur. - **Karma Kullanım:** Farklı kullanım alanları (konut + ticaret gibi) olan binalarda her kullanım için ayrı merdiven evi yapılmalıdır. - **Merdiven Altı** : Merdiven altı yüksekliği **1,80 m**’den az ise kapatılır (depo, tesisat vs. için). - **Ahşap Merdiven:** Ortak alanlarda kullanılamaz. Sadece bağımsız bölüm içi ahşap merdivene izin verilir. --- ### Özet Tablosu (Hızlı Başvuru) | Özellik | Değer / Şart | |---------|--------------| | Konut ortak merdiven genişliği | 1,20 m | | Diğer yapılar ortak genişlik | 1,50 m | | Konut içi merdiven genişliği | 1,00 m | | Max basamak yüksekliği (asansörlü) | 0,18 m | | Max basamak yüksekliği (asansörsüz) | 0,16 m | | Min basamak genişliği (asansörlü) | 0,27 m | | Basamak formülü | 2a + b = 60-64 cm | | Balansmanlı dar kenar | 0,10 m | | Balansmanlı orta kenar | 0,27 m | Tüm bu ölçüler **Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31** kapsamında zorunludur. Proje aşamasında bu değerlerin altına düşülmesi, yapı kullanma izni alınmasını engeller. Merdiven ölçüleri belirlenirken ayrıca ilgili yönetmelikler (Deprem, Yangın, Engelli) ile uyum kontrolü yapılması önerilir; ancak PAİY bu konuda birincil kaynaktır.