Çevre Kirliliğini Önleme Tedbirleri (Kanun M.15) nedir?

Merhaba! Çevre kirliliğini önleme tedbirleri konusunda size en doğru bilgiyi vermek için öncelik kuralı gereği önce Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) hükümlerini kontrol ediyorum. PAİY'de çevre kirliliğini önleme tedbirlerine dair doğrudan bir madde bulunmamaktadır; mevcut Madde 50 yalnızca yürütme yetkisi ve değişiklik listesine ilişkindir.

Bu nedenle İmar Kanunu (3194) hükümlerine geçiyorum. İmar Kanunu'nun Madde 40'ı, arsalarda, evlerde ve benzeri yerlerde genel sağlık ve selameti ihlal eden, şehircilik, estetik veya trafik bakımından mahzurlu görülen enkaz, birikinti, gürültü, duman ve benzeri kirlilik kaynaklarının giderilmesini düzenler. Madde 40'a göre:

• İlgili idare (belediye veya valilik), mahzur oluşturan durumları (gürültü, duman, döküntü, lağım, çukur, kuyu vb.) tespit eder ve bunların giderilmesi için ilgililere tebligat yapar.
• Tebliğde belirtilen süre içinde gerekli tedbir alınmazsa, belediye veya valilik mahzuru bizzat giderir; masrafı %20 fazlasıyla arsa sahibinden tahsil eder veya mahzura neden olan faaliyeti durdurur.

Bu hüküm, bina ve arsa kaynaklı çevre kirliliği (gürültü, titreşim, duman, görüntü kirliliği gibi) için doğrudan uygulanabilir bir yaptırım mekanizması sunar.

Bunun yanında, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun Madde 15'i de çevre kirliliğini önleme tedbirlerini genel bir çerçevede düzenler. İmar Kanunu'nda hüküm bulunmayan durumlarda veya tamamlayıcı olarak bu madde devreye girer. Madde 15:

• Gürültü, titreşim ve görüntü kirliliği dahil her türlü çevre kirliliğinin önlenmesini emreder.
• Atık yönetimi hiyerarşisi çerçevesinde: atıkların öncelikle kaynağında minimize edilmesi, ardından geri kazanım ve son olarak bertaraf edilmesi gerektiğini belirtir.

Önemli not: İki kanun arasında çelişen bir hüküm yoktur. İmar Kanunu Madde 40, spesifik olarak bina/arsa kaynaklı kirlilik ve yapısal tedbirlerle ilgiliyken; Çevre Kanunu Madde 15, daha genel ve kapsamlı bir çerçeve sunar. Bu nedenle her iki maddeyi birlikte değerlendirmek gerekir: bir yapıdan kaynaklanan gürültü veya duman şikâyetinde önce İmar Kanunu Madde 40 uygulanır, ancak atık yönetimi veya görüntü kirliliği gibi daha genel konularda Çevre Kanunu Madde 15 devreye girer.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Tebligat sürelerine uyulmazsa idare doğrudan müdahale eder ve masrafı %20 fazlasıyla tahsil eder.
• Faaliyet durdurma yetkisi, acil durumlarda kullanılabilir.
• Çevre Kanunu kapsamında idari para cezaları da gündeme gelebilir.

Özet:
Çevre kirliliğini önleme tedbirleri, öncelikle İmar Kanunu Madde 40 ile bina/arsa kaynaklı kirlilikte; tamamlayıcı olarak Çevre Kanunu Madde 15 ile genel çevre kirliliğinde (gürültü, titreşim, atık yönetimi) uygulanır. Her iki düzenleme de idareye tebligat, süre verme, müdahale ve masraf tahsil etme yetkisi tanır.

Bu konuda wiki'de başkaca detaylı bilgi bulunmamaktadır. Sorunuzun devamında daha spesifik bir durum varsa (örneğin, bir inşaat gürültüsü veya atık bertarafı) belirtmeniz halinde ek açıklama yapabilirim.