Kuvvetli Akım Tesis Aydınlatması (Yönetmelik Madde 23-24)

Merhaba, sorunuzu Kuvvetli Akım Tesisler Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri kapsamında yanıtlıyorum. Öncelikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde (PAİY) kuvvetli akım tesis aydınlatmasına özel bir hüküm bulunmadığı için doğrudan Kuvvetli Akım Yönetmeliği Madde 23 ve 24’ü esas alıyorum.

Madde 23 – Aydınlatma

Bu madde, kuvvetli akım tesislerinde çalışma alanlarının aydınlatılmasına ilişkin iki temel gereklilik getirir:

1. Gün ışığı ile iyi aydınlatma: Tesis alanlarında mümkün olduğunca doğal gün ışığından faydalanılması zorunludur. Bu, çalışanların görsel konforunu artırır ve enerji verimliliğine katkı sağlar. Pencere, çatı ışıklığı veya diğer açıklıklar tasarlanırken bu ilke gözetilmelidir.

2. Yeterli ve düzgün dağılımlı elektrik aydınlatması: Doğal ışığın yetersiz kaldığı durumlar için yapay aydınlatma sistemi kurulmalıdır. Bu sistem:

   • Yeterli olmalıdır: Çalışma alanının her noktasında görsel görevi yerine getirecek düzeyde aydınlık sağlanmalıdır (örneğin makine teçhizat bakımı, kontrol panelleri gibi hassas alanlar).
   • Düzgün dağılımlı olmalıdır: Belirli noktalarda aşırı parlaklık, diğer noktalarda karanlık bölgeler oluşmamalıdır. Bu sayede çalışanların göz yorgunluğu ve iş kazası riski azaltılır.

Uygulamada, TS EN 12464-1 gibi standartlara atıf yapılarak lüks değerleri belirlenir, ancak yönetmelik maddesi sayısal bir lüks değeri vermek yerine “yeterli” nitelendirmesini kullanmıştır.

Madde 24 – Döşeme Güvenliği

Bu madde, hareket eden makine parçaları ve gerilim altındaki bölümlerin yakınındaki döşemeler için güvenlik şartlarını düzenler:

• Kaymaz özellik: Döşeme yüzeyi, yağ, su, toz veya diğer kayganlaştırıcı maddelerle temas ettiğinde dahi çalışanların kaymasını önleyecek malzeme veya kaplamaya sahip olmalıdır. Örneğin, kauçuk paspas, şeritli metal ızgaralar veya pürüzlendirilmiş beton yüzey kullanılabilir.
• Tökezlemeyi önleyici özellik: Döşemede yükseklik farkı, çıkıntı, kablo kanalı kapağı, eşik gibi tökezlemeye neden olacak engeller bulunmamalıdır. Varsa bunlar görünür şekilde işaretlenmeli veya rampa ile geçiş sağlanmalıdır.

Bu gereklilik, Elektrik Kuvvetli Akım İşletme kapsamında değerlendirilen alanlarda (transformatör odaları, şalt tesisleri, jeneratör daireleri gibi) özellikle önem taşır.

İlgili Kavramlar

Her iki madde de Elektrik Kuvvetli Akım İşletme kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Bu kavram, gerilimi düşük gerilim sınırının üzerinde olan (genellikle 1000 V AC veya 1500 V DC üzeri) tesisleri kapsar. Böyle tesislerde hem aydınlatma hem de döşeme güvenliği, çalışanların can güvenliği ve işletme sürekliliği için kritik öneme sahiptir.

Önemli Not

Verilen yönetmelik bilgilerinde sayısal bir aydınlık düzeyi (lüks) veya kaplama kalınlığı belirtilmemiştir. Saha uygulamalarında ilgili TSE standartları ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı (6331 sayılı Kanun ve İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği) tamamlayıcı olarak kullanılır. Ancak cevabımızı sadece yukarıdaki yönetmelik maddelerine dayandırdığımız için bu standartlara atıf yapmıyor, do