Kapı ve Pencere Ölçüleri (PAİY Madde 39) ne kadar olmalıdır?

Merhaba, ben Türkiye yapı mevzuatı uzmanınız. Sorunuza en doğru ve güncel yanıtı verebilmek için Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) kapsamında yer alan Madde 39'u esas alarak cevaplıyorum. 13 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle birlikte kapı ve pencere ölçülerine dair net kurallar getirilmiştir.

---

Kapı Ölçüleri

PAİY Madde 39'a göre kapı yükseklikleri en az 2.10 metre olmak zorundadır. Net genişlikler ise kapı tipine göre aşağıdaki gibidir:

Kapı Tipi	Minimum Net Genişlik
Bina giriş kapısı	1.50 m (çift kanatlı ise bir kanat en az 1.00 m)
Bağımsız bölüm giriş kapısı	1.00 m
Diğer mahal kapıları (oda, mutfak vb.)	0.90 m
Eşya taşıma balkon kapısı (3-10 kat arası)	0.90 m

Önemli: Tüm kapılarda eşik yapılamaz; ancak zorunlu hallerde engelli erişimine uygun önlemler alınmalıdır. Döner kapılar yalnızca normal kapıya ek olarak yapılabilir, tek başına geçiş sağlamaz. Ayrıca bitişik veya blok nizamda komşu sınırındaki duvarda pencere/kapı açılması kesinlikle yasaktır.

---

Pencere Ölçüleri ve Özel Durumlar

Pencere ölçüleri genel olarak mahalin ihtiyacına göre belirlense de aşağıdaki özel kurallar Madde 39'da yer almaktadır:

• Banyo ve tuvaletlerde mekanik havalandırma yoksa, doğal havalandırma için en az 0.30 x 0.30 metre boyutlarında bir pencere zorunludur.
• Bodrum kat pencereleri, zemin seviyesinden en az 0.10 metre yukarıda olmalı ve sel/taşkın riskine karşı gerekli tedbirler alınmalıdır.
• Atrium, galeri veya iç bahçeye bakan camlarda, kırılma anında dağılmayan (laminasyonlu veya temperli) özellikli cam kullanılması şarttır.

---

İlgili Kavramlar

Bu madde kapsamında aklınızda bulunması gereken bazı kavramlar:

• Engelli Rampası: Kapılarda eşik yasağı ve genişlikler, engelli erişimi standartlarıyla doğrudan bağlantılıdır.
• Bağımsız Bölüm: Bir yapıda birden fazla konut veya iş yeri varsa, her birinin giriş kapısı en az 1.00 m olmalıdır.
• Piyes Ölçüleri: PAİY'nin diğer maddelerinde odaların minimum alan ve boyutları belirtilir; kapı/pencere ölçüleri bu hesaplarla birlikte değerlendirilmelidir.

---

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu ölçüler asgari değerlerdir. Proje aşamasında bu değerlerin altına inilmesi mümkün değildir. Ayrıca:

• Yangın yönetmeliği (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) kapıların yangın dayanım sınıfını, kaçış yolu genişliklerini ek olarak düzenler. PAİY'de hüküm varsa PAİY geçerlidir; bu nedenle kapı ölçüleri için PAİY Madde 39 esas alınmalıdır.
• Deprem yönetmeliği ise kapı/pencere ölçülerine değil, yapısal boşlukların donatı ve betonarme düzenine müdahale eder. Ölçüsel bir çelişki yoktur.

Sonuç olarak, PAİY Madde 39 size tüm kapı ve pencere ölçüleri için net bir tablo sunar. Projenizi bu tabloya göre hazırlamalı, mekanik havalandırma olmayan ıslak hacimlerde pencere şartını kesinlikle atlamamalısınız. Özellikle bina giriş kapısı genişliğinin 1.50 m olması, acil durumlarda tahliye ve eşya taşıma açısından kritiktir.

Umarım bu açıklamalar işinizi kolaylaştırır. Başka bir mevzuat sorusu olursa her zaman buradayım.