Kaldirim ve yaya yollarında engelli erişimi nasıl sağlanır?

Verilen wiki bağlamında, kaldırım ve yaya yollarında engelli erişimine yönelik doğrudan bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak bu tür yollara bağlanan bina girişleri ve rampaları ile ilgili hükümler, erişilebilirliğin temelini oluşturduğu için aşağıda aktarılmıştır. Kaldırım, yaya yolu, bordür rampası, yaya geçidi gibi kamuya açık dış mekân düzenlemeleri maalesef bu wiki’de yer alan yönetmelik metinlerinde kapsanmamaktadır.

Tip İmar Yönetmeliği – Madde 30: Bina Girişi, Koridor ve Engelli Erişimi

Bu madde kapsamında bina girişinden itibaren engelli erişimini sağlayan kurallar şöyledir:

• Rampa eğimleri (m² cinsinden alan ve yükseklik esas alınarak):

  • 15 cm ve daha az yükseklikte en fazla %8 (1:12)
  • 16-50 cm arasında en fazla %7 (1:14)
  • 51-100 cm arasında en fazla %6 (1:16)
  • 100 cm üzerinde en fazla %5 (1:20)

• Küpeşte zorunluluğu: Rampalarda ve ara sahanlıklarda kesintisiz olarak 0.90 m yükseklikte 1. düzey, 0.70 m yükseklikte 2. düzey küpeşte bulunur. Küpeşte çapı 32-45 mm olmalı, kolay kavranacak şekilde tasarlanmalıdır.

• Engelli asansörü / platformu: Bina girişinde, ön bahçede parsel sınırına kadar, dar kenarı en az 0.90 m, alanı en az 1.20 m² olan engelli asansörü yeri veya mekanik kaldırma platformu yapılması zorunludur.

• Döşeme kaplamaları: Kaymayı önleyici, tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketlerini güçleştirmeyen, standardına uygun malzeme kullanılır.

• Genel referans: Tüm bina girişleri ve rampalar TS 9111 standardına uygun yapılmak zorundadır.

Tip İmar Yönetmeliği – Madde 48: Tuvalet Sayısı ve Engelli Erişimi

Umumî binalarda (iş hanı, AVM, resmî bina, otel, sinema vb.) kapasiteye göre belirlenen tuvaletlerin en az 1 kadın, 1 erkek olmak üzere engelli kullanımına uygun ve erişilebilirlik standardına uygun olması gerekir.

Büyükşehir Belediyesi Kanunu – Madde 42: Ortak Alanda Değişiklik

Engellilerin yaşamı için zorunluluk hâlinde, kat maliklerinin 3 ay içinde toplanarak sayı ve arsa payı çoğunluğu ile proje tadiline karar vermesi; aksi hâlde ilgili kat malikinin talebiyle bina güvenliğini tehlikeye sokmadığını bildiren komisyon raporu ile tasdikli proje değişikliği yapılabilir.

Özet

Wiki bağlamında kaldırım ve yaya yolu ile ilgili bir hüküm bulunmadığından, bu konuda yeterli bilgi verilememektedir. Yukarıdaki maddeler yalnızca bina girişi ve rampa düzenlemelerini kapsamaktadır. Kaldırım, bordür rampası, yaya geçidi gibi dış mekân erişilebilirliği için ilgili belediyelerin yol ve ulaşım yönetmeliklerine veya TS 9111’in tam metnine başvurulması gerekmektedir.