Kaçış Yolları Gerekleri (BYKHY Madde 35) – Açıklama

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 35, bir yapının kullanımı boyunca can güvenliğini sağlamak amacıyla kaçış yollarının hangi temel ilkelere göre düzenleneceğini belirler. Bu madde, tüm yapı tipleri için geçerli olup, kaçış yollarının sürekli olarak işlevsel ve erişilebilir tutulmasını zorunlu kılar.

Temel İlke

Madde 35’in özü şudur: Tüm yapılarda kaçış yolları sağlanır. Yapı kullanımda olduğu sürece aşağıdaki üç şart kesintisiz olarak yerine getirilmelidir:

1. Zorunlu çıkışlar kolayca erişilebilir olmalıdır – Kaçış kapılarına, merdivenlere ve çıkışlara ulaşımı engelleyecek hiçbir fiziksel bariyer, kilit, mobilya veya depolama malzemesi bulunamaz.
2. Kapılar açılabilecek durumda olmalıdır – Kaçış yolu üzerindeki tüm kapılar, acil durumda kolayca ve herhangi bir alet kullanmadan açılabilmelidir. Kilitli veya sıkışmış kapılar kabul edilemez.
3. Önlerinde engelleyici bulunmamalıdır – Kaçış yollarının üzerinde veya hemen önünde yangın merdiveni çıkışını kapatan, geçişi daraltan ya da tamamen kapatan herhangi bir nesne (koli, eşya, dekorasyon vb.) yer alamaz.

Bu üç şart, yapının tüm kullanım ömrü boyunca (gece-gündüz, mesai saati dışı dahil) sağlanmalıdır. Yönetmelik, kaçış yollarının pasif bir tasarım unsuru değil, aktif bir güvenlik sistemi olduğunu vurgular.

Kaçış Yolu Seçenekleri

BYKHY Madde 35, hangi tür kaçış yollarının kullanılabileceğini tek tek sıralar. Her bir seçenek, yönetmeliğin ilgili diğer maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. İşte izin verilen kaçış yolu türleri ve bağlı oldukları maddeler:

Bu tablo, bir proje hazırlanırken veya mevcut bir yapı denetlenirken kaçış yollarının hangi standartlara uygun olması gerektiğini gösterir. Her bir seçenek farklı yangın dayanımı, genişlik, eğim ve korunum kriterlerine sahiptir. Örneğin, korunumlu iç koridor (Madde 36) yangına en az 60 dakika dayanıklı duvarlarla çevrili olmalı; dış kaçış merdiveni (Madde 42) ise yangından etkilenmeyecek şekilde konumlandırılmalıdır.

İlgili Kavramlar ve Bütünlük

Madde 35, yalnızca bir liste sunmakla kalmaz; aynı zamanda bu kaçış yollarının tasarımında dikkate alınması gereken üç temel kavrama da atıfta bulunur:

• Kaçış Yolu: Bir kullanıcının herhangi bir noktadan güvenli bir alana (cadde, açık alan, yangın güvenlik holü) ulaşana kadar kat ettiği tüm güzergâhı ifade eder.
• Kaçış Yolu Detayı: Kaçış yolunun genişliği, kapı açılış yönü, aydınlatma, işaretleme, yangın kapısı özellikleri gibi teknik ayrıntıları kapsar.
• Korunumlu Koridor: Yangına en az 60 dakika dayanıklı duvarlar ve kendiliğinden kapanan yangın kapıları ile diğer bölümlerden ayrılmış, duman sızdırmaz bir geçiş alanıdır.

Bu üç kavram, Madde 35’in uygulanmasında olmazsa olmaz referans noktalarıdır. Örneğin, bir kaçış merdivenine ulaşan koridorun "korunumlu koridor"