İşıklık nedir?

Merhaba,

Işıklık, yapı mevzuatında belirli bir amaca hizmet eden, özel olarak tanımlanmış bir hacimdir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY)’nin 4. maddesinin (gg) bendi uyarınca ışıklık; binanın ana merdiven evini, kat sahanlığını veya doğrudan cephesi olmayan piyesleri (odaları) aydınlatmak amacıyla oluşturulan, üzeri şeffaf yapı malzemeleriyle (cam, polikarbonat vb.) kapatılan hacimlerdir. Kısacası, iç mekânlara doğal ışık ve havalandırma sağlamak için binanın içinde düzenlenmiş, üstü açık veya şeffaf örtülü bir boşluktur.

Işıklığın Temel Özellikleri

• Emsal ve inşaat alanına dahil değildir: Işıklık, yapının emsal hesabına (TAKS/KAKS) ve yapı inşaat alanına katılmaz. Bu, proje maliyeti ve imar hakkı açısından önemli bir avantajdır.
• Üzeri şeffaf malzeme ile kapatılır: Işıklığın üst kısmı, yağmur, kar ve diğer dış etkenlerden korunmak için şeffaf malzemelerle kaplanır. Bu sayede ışık geçişi engellenmez.
• Havalandırma ve aydınlatma sağlar: Işıklık, özellikle doğrudan dış cepheye açılmayan hacimlerin (örneğin iç koridorlar, ara sahanlıklar, kör odalar) doğal havalandırma ve aydınlatma ihtiyacını karşılar.
• Bina içinde yer alır: Işıklık, yapının dışında değil, binanın iç kısmında düzenlenir. Bu yönüyle, yapının dış cephesinde yer alan ve aynı amaçla kullanılan kuranglez'den ayrılır.

İlgili Kavramlarla Karşılaştırma

• Kuranglez ile farkı: Işıklık bina içinde yer alırken, kuranglez bina dışında, zemin kotundan aşağıda kalan ve cephede açıklık oluşturan hacimdir. İkisi de doğal aydınlatma sağlar ancak konumları ve yönetmelikteki tanımları farklıdır.
• Hava bacası ile ilişkisi: Hava bacası genellikle mekanik havalandırma veya yangın duman tahliyesi için kullanılırken, ışıklık doğal aydınlatma odaklıdır. Aynı anda havalandırma da sağlayabilir ancak temel işlevi ışıktır.
• Emsal harici alanlar kapsamı: Işıklık, PAİY kapsamında emsal harici alanlar arasında sayılmıştır. Yani bu alan, imar planında belirtilen toplam inşaat alanına eklenmez, bu da proje esnekliği sağlar.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Işıklık projelendirilirken boyutlandırma, konum ve malzeme seçimi önemlidir. Şeffaf örtünün taşıyıcı sistemle uyumu, su yalıtımı ve bakım erişimi gibi teknik detaylar titizlikle çözülmelidir. Ayrıca ışıklığın, binanın yangın güvenlik bölmelerini veya kaçış yollarını olumsuz etkilememesi gerekir. Her ne kadar emsale dahil olmasa da, yapı ruhsatı aşamasında projede gösterilmesi ve ilgili idare tarafından onaylanması zorunludur.

Bu kapsamda, ışıklık; bina içi yaşam kalitesini artıran, enerji verimliliğine katkı sağlayan ve mevzuat açısından teşvik edilen bir düzenleme elemanıdır. Sorunuzda sadece PAİY Madde 4/gg bilgisi talep ettiğinizden, diğer yönetmeliklere (Deprem, Yangın, Yapı Denetim) başvurulmamıştır. Ek bir detay ihtiyacınız olursa lütfen belirtin.

Saygılarımla, Yapı Mevzuatı Uzmanı