İnşaatta kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı zorunlu mudur?

Elbette, bu konuyu netleştirelim. Öncelik kuralımız gereği önce Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY / Tip İmar) 'ne bakmamız gerekirdi, ancak wiki context'te imar yönetmeliğine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğrudan Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Yönetmeliği'ne (kısaca ISG-Y04) yöneliyoruz. Bu yönetmelik, inşaat sektörü de dahil olmak üzere tüm işyerlerinde kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımının temel çerçevesini çizer.

İnşaatta KKD Kullanımı Zorunlu mudur?

Kısa cevap: Evet, zorunludur. Ancak bu zorunluluk, işverenin öncelikle toplu korunma önlemlerini alması koşuluna bağlıdır ve bir risk değerlendirmesi sonucunda netleşir.

İşte detaylı açıklama:

1. Yönetmelik Kapsamı ve Tanım:

• Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Yönetmeliği – Madde 2 (ISG-Y04, Madde 2) uyarınca bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki tüm işyerlerini kapsar. İnşaat sahaları da bu kapsamdadır.
• Aynı Yönetmeliğin Madde 4 (ISG-Y04, Madde 4) 'ü kişisel koruyucu donanımı tanımlar: çalışanı işten kaynaklanan sağlık ve güvenlik risklerine karşı koruyan, giyilen, takılan veya tutulan her türlü alet, araç, gereç ve cihazdır. Buna baret, iş eldiveni, emniyet kemeri, koruyucu gözlük, kulaklık gibi ekipmanlar girer.

2. Zorunluluğun Temeli: Risk Değerlendirmesi ve Öncelik Sırası:

• Madde 5 (ISG-Y04, Madde 5) 'te açık bir hiyerarşi belirtilmiştir: "İşveren, toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verir." Bu demektir ki, bir inşaat projesinde önce tehlikeyi kaynağında yok etmek, havalandırma, bariyer, koruyucu şemsiye gibi toplu önlemler almak zorunludur. KKD, ancak bu önlemlerle riskin tamamen önlenemediği veya sınırlandırılamadığı durumlarda devreye girer. Yani KKD, "son çare" değil, "tamamlayıcı ve zorunlu bir katman"dır.
• Madde 7 (ISG-Y04, Madde 7) ise işverenin yükümlülüğünü netleştirir: "İşveren, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımı belirler." Yani inşaatta hangi KKD'lerin kullanılacağı, sahada yapılan risk değerlendirmesine dayanır. Örneğin:
  • Yüksekte çalışma varsa → emniyet kemeri (tam vücut kemeri) zorunludur.
  • Düşen cisim riski varsa → baret zorunludur.
  • Tozlu ortam varsa → toz maskesi, koruyucu gözlük zorunludur.
  • Gürültü seviyesi yüksekse → kulak koruyucu zorunludur.

3. İşverenin KKD Seçme ve Değerlendirme Yükümlülüğü:

• Madde 7 (ISG-Y04, Madde 7) ayrıca işverenin KKD seçerken koruyucunun uygunluğunu değerlendirmesini şart koşar: KKD'nin kendisinden kaynaklanacak riskler (örneğin yanlış boyutlandırma nedeniyle hareket kısıtlılığı) da göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca KKD'nin herhangi bir parçasında değişiklik yapıldığında değerlendirme yeniden yapılmalıdır.

4. KKD'nin Kapsam Dışı Olan Halleri:

• Madde 2 (ISG-Y04, Madde 2) 'de sıradan iş elbiseleri, üniformalar, spor ekipmanı, savunma amaçlı ekipmanlar gibi bazı donanımlar KKD kapsamı dışındadır. Ancak inşaatta kullanılan baret, eldiven, iş ayakkabısı gibi ekipmanlar bu tanımın dışında değildir ve KKD olarak kabul edilir.

Sonuç:

İnşaatta kişisel koruyucu donanım kullanımı kesinlikle zorunludur, ancak bu zorunluluk riske dayalı ve kademeli bir yaklaşımla uygulanır. İşveren önce toplu korunma önlemlerini almakla yükümlüdür; risk değerlendirmesi sonucunda hangi KKD'lerin kullanılacağı belirlenir. Bu yükümlülük Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Yönetmeliği'nin Madde 5 ve Madde 7 hükümleriyle net bir şekilde düzenlenmiştir.

Not: Bu konuda wiki context'te Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne ait herhangi bir bilgi bulunmadığından, imar yönetmeliğiyle ilgili bir hüküm değerlendirilememiştir. Konu, ilgili İSG yönetmeliği üzerinden tam olarak açıklanmıştır.