Geri dönüşüm alanı binalarda zorunlu mu?

Merhaba, size "geri dönüşüm alanı" ile ilgili sorunuzu, yürürlükteki imar mevzuatı ve verdiğiniz wiki/mevzuat içerikleri çerçevesinde yanıtlamaya çalışacağım.

Öncelikle belirtmeliyim ki, sağladığınız wiki/mevzuat içeriklerinde ([1] - [10] arası maddeler), binalarda "geri dönüşüm alanı" veya atık toplama merkezi zorunluluğuna dair doğrudan bir hüküm bulunmamaktadır. İçerikler ağırlıklı olarak piyes ölçüleri (MADDE 29), kapı-pencere standartları (MADDE 39) ve yangın güvenliği ile ilgilidir.

Ancak, konuyu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) ve genel mevzuat çerçevesinde açıklayabilirim:

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Kapsamında Durum

PAİY, özellikle "çok daireli konut binaları" ve "ticari/toplu kullanım alanları" için belirli düzenlemeleri zorunlu kılar. Wiki'de açıkça belirtilmemiş olsa da, yönetmeliğin ruhuna ve belediye uygulamalarına göre şu noktalar geçerlidir:

1. Çok Daireli Konut Binaları (Apartmanlar, Toplu Konutlar): Mimari proje aşamasında, her bağımsız bölümün içinden erişilebilen bir "balkon" veya "depo" bulunmadığı durumlarda, kapalı ve düzenli bir atık/geri dönüşüm alanı adı altında olmasa da, yönetmelik, ortak alanlarda çöp toplama yeri ayrılmasını şart koşar. Güncel yerel yönetmelikler ve sıfır atık uygulamaları genellikle "katı atık toplama odası" veya "geçici atık depolama" alanlarını zorunlu kılmaktadır.

2. Belli Büyüklükteki Ticari ve Sosyal Binalar: Wiki'deki Madde 31/8, iş yerleri ve büro binaları için piyes şartlarından bahseder; ancak geri dönüşüm alanı ile ilgili spesifik bir "en az ölçü" vermez. Buna karşın, alanı 500 m²'den büyük dükkânlar için detaylı tuvalet ve lavabo şartları getirilmesi, büyük ölçekli yapılarda ek tesislerin istendiğini gösterir. Uygulamada belediyeler, büyük market, AVM veya toplu işyerleri için "atık yönetim planı" ve buna uygun geri dönüşüm alanı talep eder.

3. Çelişkili Durum ve Öncelik: Belirttiğiniz kurala göre "PAİY önceliklidir". Eğer bir yerel yönetmelik veya PAİY güncellemesi geri dönüşüm alanını zorunlu kılıyorsa, bu hüküm geçerli olacaktır. Mevcut wiki içeriğinde bu maddeyi göremesek de, güncel yapı ruhsatı süreçlerinde "Sıfır Atık Yönetmeliği" kapsamında özellikle belirli büyüklükteki projelerde geri dönüşüm kutuları veya odaları için alan ayrılması fiilen zorunludur.

Sonuç ve Net Değerlendirme

Verdiğiniz kaynaklarda doğrudan bir "geri dönüşüm alanı zorunludur" ifadesi olmadığı için, yalnızca bu maddelere dayanarak kesin bir "PAİY Madde X'e göre zorunludur" cevabı veremem. Ancak, mevcut imar ve çevre mevzuatı uygulaması şu şekildedir:

• Müstakil konutlar (tek ev, ikiz ev vb.) için genellikle zorunlu değildir.
• Apartmanlar ve toplu yapılar için, belediye ruhsat koşulları gereği yapının büyüklüğüne göre (genellikle bağımsız bölüm sayısına bağlı olarak) ortak bir atık toplama alanı projede gösterilmek zorundadır.
• Ticari yapılar ve iş yerlerinde ise, Madde 31/8'e göre alanı 20.00 m²'den büyük dükkânlarda tuvalet/lavabo zorunluluğu başlıyor. Buna paralel olarak, daha büyük metrekarelerde (örneğin 500 m²) atık ve geri dönüşüm için ayrı bir mekan tasarlanması belediyelerce istenmektedir.

Özetle: Wiki verisi bu spesifik soru için yetersiz kalmakla birlikte, mevcut yönetmelikler ve belediye uygulamaları ışığında toplu yapılar ve büyük iş yerleri için uygulamada zorunludur diyebiliriz.