Geri dönüşümlü malzeme kullanımı inşaatta zorunlu mudur?

Evet, inşaatta geri dönüşümlü malzeme kullanımı belirli mevzuat hükümleri çerçevesinde zorunludur. Bu zorunluluk iki ana başlık altında toplanabilir:

1. Malzemelerin "Geri Dönüştürülebilir" Nitelikte Olma Zorunluluğu

Yapı Denetimi Mevzuatı (Birleştirilmiş) – Madde 61
Yapı işlerinde kullanılacak malzemelerin, yıkımdan sonra geri dönüştürülebilme potansiyeline sahip olması şarttır:

• "Yapı işlerinin malzemeleri ve bölümleri yıkımdan sonra yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olmalıdır."

Bu hüküm, bugün kullanılan malzemenin ileride atık hâline geldiğinde çevreye kazandırılabilir nitelikte olmasını zorunlu kılar. Örneğin geri dönüşüm oranı %90+ olan çelik veya CLT (çapraz lamine ahşap) gibi malzemeler bu kapsamda değerlendirilebilir.

2. Geri Kazanılmış Ürünlerin (Halihazırda Geri Dönüştürülmüş Malzeme) Kullanım Zorunluluğu

Çevre Mevzuatı (Birleştirilmiş) – Madde 33 (CEV-Y04)
İnşaat ve yıkıntı atıklarından elde edilen geri kazanılmış ürünlerin, standartlara uygun olması şartıyla, aşağıdaki işlerde öncelikli olarak kullanılması zorunludur:

• Yeni beton üretimi,
• Yol, otopark, kaldırım, yürüyüş yolları,
• Drenaj çalışmaları, kanalizasyon borusu ve kablo döşemelerinde dolgu malzemesi,
• Alt ve üst yapı inşaatları,
• Spor ve oyun tesisleri inşaatları,
• Diğer dolgu ve rekreasyon çalışmaları.

Bu maddedeki "öncelikli olarak kullanılır" ifadesi, uygun geri dönüştürülmüş agrega veya malzemenin mevcut olduğu durumlarda, doğal malzeme yerine bunların seçilmesinin zorunlu olduğunu gösterir.

Sonuç

Mevzuat iki yönlü bir zorunluluk getirmiştir:

1. Yeni yapılan işlerde seçilen malzemenin, kullanım ömrü sonunda geri dönüştürülebilir olması (Yapı Denetimi Md. 61).
2. Altyapı ve üstyapı işlerinde, geri kazanılmış ürünlerin (standartları sağlamak kaydıyla) öncelikli olarak kullanılması (Çevre Md. 33).