Erişilebilirlik — Kanun Detay (M.7) nedir?

Erişilebilirlik — Kanun Detay (Madde 7)

Kaynak: 5378 sayılı Engelliler Kanunu, Madde 7–9

Madde 7, engellilerin toplumsal hayata tam ve etkin katılımını sağlamak amacıyla yapılı çevre, toplu taşıma ve bilgi-iletişim alanlarında erişilebilirlik standartlarına uyulmasını zorunlu kılan temel düzenlemedir. Bu madde kapsamında üç ana başlık öne çıkmaktadır.

1. Yapılı Çevrede Erişilebilirlik

Planlama, tasarım, inşaat, imalat, ruhsatlandırma ve denetleme süreçlerinin tamamında erişilebilirlik standartlarına uygunluk sağlanır. Yani bir yapının proje aşamasından kullanıma açılmasına kadar olan tüm aşamalar, engelli bireylerin fiziksel erişimini engellemeyecek şekilde düzenlenmelidir. Bu hüküm, kamuya açık binalar, konutlar, yollar, kaldırımlar, parklar gibi tüm yapılı alanları kapsar.

2. Toplu Taşımada Erişilebilirlik

Madde 7’nin toplu taşıma ile ilgili kısmı iki temel kural içerir:

• Özel ve kamu toplu taşıma sistemleri (otobüs, metro, tramvay, tren, vapur vb.) erişilebilir olmak zorundadır. Bu, araçların fiziksel olarak tekerlekli sandalye kullanıcılarına uygun olması, rampalar, sesli/görsel uyarı sistemleri gibi donanımları içerir.
• Sürücü hariç 9 veya daha fazla koltuk kapasiteli tüm araçlar (okul servisleri, personel servisleri, turizm otobüsleri vb.) da aynı erişilebilirlik şartına tabidir.

Bu düzenleme, engelli bireylerin toplu ulaşımı bağımsız olarak kullanabilmesini hedefler.

3. Bilgi ve İletişimde Erişilebilirlik

Bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojileri (web siteleri, mobil uygulamalar, akıllı tabelalar, çağrı merkezleri vb.) engelliler için erişilebilir bir şekilde sunulur. Örneğin, görme engelliler için ekran okuyucu uyumlu arayüzler, işitme engelliler için işaret dili veya alt yazı desteği, zihinsel engelliler için sade ve anlaşılır tasarımlar zorunludur.

Mülga Maddeler Hakkında Not

Aynı kanunun Madde 8 (Hizmet sunumu) ve Madde 9’u yürürlükten kaldırılmıştır (mülga). Bu nedenle Madde 7, erişilebilirlik konusundaki ana geçerli hüküm olarak kalmıştır.

İlgili Kavramlar

• Erişilebilirlik Zorunluluğu: Tüm yeni yapılar, mevcut yapıların tadilatı ve hizmetlerin sunumunda geçerlidir.
• Toplu Taşımada Erişilebilirlik: Araç filosu, duraklar, istasyonlar ve bilgilendirme sistemlerini kapsar.

Özet

5378 sayılı Kanun’un 7. maddesi, engellilik temelinde ayrımcılığı önlemek ve herkesin eşit koşullarda yaşama, ulaşma ve bilgiye erişme hakkını güvence altına almak için yapılı çevre, toplu taşıma ve bilgi-iletişim alanlarında kapsamlı bir erişilebilirlik yükümlülüğü getirir. Bu madde hem kamu kurumları hem de özel sektör için bağlayıcıdır ve denetim süreçlerinde esas alınır. Madde 8 ve 9’un mülga olması, erişilebilirlik standardının yalnızca Madde 7 etrafında şekillendiği anlamına gelir.