Uyumlaştırılmış Standartlar ve Teknik Şartnameler (Yönetmelik Madde 19-29) hangi durumlarda geçerlidir?

Elbette, sorunuza Yapı Malzemeleri Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine dayanarak açıklık getiriyorum. Verdiğiniz bilgiler doğrultusunda, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde (PAİY) bu konuya özel bir hüküm bulunmadığından, doğrudan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (Yönetmelik) hükümlerini uyguluyorum.

---

Uyumlaştırılmış Standartların Geçerlilik Durumu

Uyumlaştırılmış standartlar, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği Madde 19 kapsamında tanımlanmıştır. Bu standartlar aşağıdaki durumlarda geçerlidir:

1. Performans Değerlendirme Kriter ve Metotlarının Belirlenmesi

• Yapı malzemelerinin temel karakteristikleri ile ilgili performans değerlendirme kriterleri ve metotları uyumlaştırılmış standartlar aracılığıyla belirlenir (Madde 19/1-a).
• Örneğin, bir yalıtım malzemesinin ısıl iletkenlik değeri, yangına tepki sınıfı gibi özellikler bu standartlara göre test edilir.

2. Malzemenin Kullanım Amacına Atıf

• Uyumlaştırılmış standartlar, bir malzemenin kullanım amacına atıfta bulunabilir (Madde 19/1-b). Yani standart, malzemenin hangi yapısal uygulamada (örneğin taşıyıcı duvar, döşeme kaplaması) kullanılacağını da belirleyebilir.

3. AB Düzeyinde Kabul

• Bu standartlar, Avrupa Birliği (AB) düzeyinde kabul edilmiş standartlardır (Madde 19/1-c). Dolayısıyla Türkiye'de de geçerli olan bu standartlar, Avrupa Teknik Değerlendirme (ETA) sürecinden farklı olarak, doğrudan uygulanabilir.

---

Avrupa Teknik Değerlendirmesi (ETA) ile Farkı ve Sınırı

Uyumlaştırılmış standartların geçerli olmadığı durum ise Madde 21-28’de düzenlenmiştir:

• Kapsam Dışı Malzemeler: Bir yapı malzemesi kısmen veya tamamen uyumlaştırılmış standart kapsamında değilse, bu malzeme için uyumlaştırılmış standart geçerli olmaz. Bunun yerine Avrupa Teknik Değerlendirmesi (ETA) süreci devreye girer (Madde 21).
  • Örneğin, geleneksel bir malzeme olan ve Avrupa standardı bulunmayan özel bir doğal taş türü bu kapsamdadır.
• İmalatçı Talebi: ETA, imalatçının talebi üzerine düzenlenir. Süreç şu şekilde işler:
  1. İmalatçı, Teknik Değerlendirme Kuruluşuna başvurur.
  2. Avrupa Değerlendirme Esası hazırlanır/onaylanır.
  3. Değerlendirme yapılır ve Avrupa Teknik Değerlendirmesi düzenlenir (Madde 22-28).

---

Performans Değişmezliği Değerlendirme Sistemleri (Madde 30, Ek-5)

Uyumlaştırılmış standartlar kapsamındaki malzemeler için, performans değişmezliği değerlendirme sistemleri de Madde 30 ve Ek-5’te belirtilmiştir. Bu sistemler imalatçı ve onaylanmış kuruluş arasındaki sorumlulukları düzenler:

Sistem	İmalatçı	Onaylanmış Kuruluş
Sistem 1+	Fabrika üretim kontrolü	Tip testi + fabrika denetimi + sürekli gözetim + numune alma
Sistem 1	Fabrika üretim kontrolü	Tip testi + fabrika denetimi + sürekli gözetim
Sistem 2+	Tip testi + fabrika üretim kontrolü	Fabrika denetimi + sürekli gözetim
Sistem 3	Fabrika üretim kontrolü	Tip testi
Sistem 4	Tip testi + fabrika üretim kontrolü	—

• Uyumlaştırılmış standartlar, bu sistemlerden hangisinin uygulanacağını da belirler. Örneğin, yüksek riskli (yangın dayanımı gibi) malzemelerde Sistem 1+ zorunlu olabilir.

---

Basitleştirilmiş Prosedürler (Madde 34-37)

Uyumlaştırılmış standartlar, basitleştirilmiş prosedürler kapsamında da geçerli olabilir:

• Çok Küçük İşletmeler (Madde 34): Özel teknik dokümantasyon ile belgelendirme yapılır. Bu durumda Sistem 3 veya 4 uygulanabilir.
• Münferit Üretim (Madde 35): Tek seferlik veya az sayıda üretilen malzemelerde basitleştirilmiş prosedür uygulanır. Uyumlaştırılmış standart