Engellilik Durumu Tespiti (M.5) Hakkında Açıklama

Merhaba, sorunuzu mevcut yönetmelik bilgileri çerçevesinde cevaplıyorum. Öncelikle belirtmeliyim ki, verilen kaynaklarda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY/Tip İmar) kapsamında bu konuya ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla doğrudan "Engellilik Durumu Tespiti (M.5)" başlığı altında sunulan bilgilere dayanarak cevap veriyorum.

M.5'in Kapsamı ve Amacı

Engellilik Durumu Tespiti (M.5), engellilik kavramının derecelendirme, sınıflandırma ve tanılama süreçlerini düzenleyen bir düzenlemedir. Bu madde, bireylerin engellilik durumlarının objektif, bilimsel ve uluslararası standartlara uygun şekilde belirlenmesini hedefler. Özellikle yapı mevzuatı açısından, erişilebilirlik gerekliliklerinin kimler için geçerli olduğunun tespitinde temel dayanak oluşturur.

Derecelendirme, Sınıflandırma ve Tanılama

Maddenin içerdiği bu üç kavram şunları ifade eder:

• Derecelendirme: Engelliliğin ağırlık veya etki seviyesine göre kademelendirilmesi.
• Sınıflandırma: Engellilik türlerinin (örneğin fiziksel, görme, işitme, zihinsel) sistematik olarak gruplandırılması.
• Tanılama: Bireyin engellilik durumunun tıbbi ve fonksiyonel olarak belirlenmesi.

Bu süreçler, yapılarda erişilebilirlik düzenlemelerinin hangi kullanıcı gruplarını kapsayacağını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

İlgili Yasal Dayanaklar

M.5, [[Engelliler Kanunu Genel]] ve [[Erişilebilirlik İzleme Denetleme]] mekanizmalarıyla doğrudan ilişkilidir. Engelliler Kanunu'nun genel hükümleri, engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımını sağlamak üzere yapılı çevrede erişilebilirlik standartlarını belirler. Erişilebilirlik İzleme Denetleme ise bu standartların uygulanmasını denetleyen sistemi oluşturur.

M.5'te yapılan tespit, bu iki düzenlemenin uygulanmasında temel teşkil eder: Bir bireyin engellilik durumu doğru tespit edilmezse, erişilebilirlik önlemlerinin hedef kitlesi de yanlış belirlenmiş olur.

Esas Alınan Yöntemler

Kaynakta belirtildiği üzere, engellilik durumu tespitinde uluslararası temel yöntemler esas alınır. Bu, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) İşlevsellik, Engellilik ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) gibi küresel standartlara atıfta bulunur. ICF, engelliliği yalnızca tıbbi bir durum olarak değil, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir kavram olarak ele alır. M.5'in uygulama esasları da bu uluslararası çerçeveye uyumludur.

Yapı Mevzuatındaki Yeri

Öncelik kuralı gereği PAİY'de hüküm bulunmadığından, M.5 bu konuda tek başına belirleyicidir. Ancak yapı denetim süreçlerinde, engellilik durumu tespitinin usulüne uygun yapılması, erişilebilirlik kontrollerinin sağlıklı yürütülmesi açısından önem taşır. Uygulamada bu tespitler, genellikle sağlık kurulu raporları ve özel değerlendirme merkezleri tarafından yapılır. M.5, bu tespitlerin dayanması gereken temel ilkeleri belirler.

Özet

Engellilik Durumu Tespiti (M.5); engelliliğin derecesini, türünü ve niteliğini uluslararası standartlar ışığında belirleyen, Engelliler Kanunu ve Erişilebilirlik İzleme Denetleme sistemiyle bağlantılı bir düzenlemedir. Yapı mevzuatında erişilebilirlik şartlarının uygulanabilmesi için ön koşul niteliğindedir. Tespit ve uygulama esas