Zayıf Kat (Dayanım Düzensizliği) nedir?

Zayıf Kat (Dayanım Düzensizliği – B1) Nedir?

Merhaba, zayıf kat konusuna doğrudan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) kapsamında bakıyoruz. Burada verilen bilgiler ışığında ve öncelikli olarak Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY / Tip İmar)'de konuya ilişkin hüküm bulunmadığı için TBDY hükümleri geçerlidir.

Tanım

Zayıf kat, B1 türü düşey düzensizlik olarak adlandırılır. Bir binada herhangi bir katın yatay dayanımının (kesme kuvveti taşıma kapasitesinin) bir üst kata göre aşırı derecede düşük olması durumudur. Bu düzensizlik, deprem sırasında o katta hasarın yoğunlaşmasına neden olur.

Teknik kriter şudur:

• Dayanım düzensizliği katsayısı: ηci < 0.80 olduğunda o kat zayıf kat olarak kabul edilir.
• ηci = kattaki etkin kesme alanı / üst kattaki etkin kesme alanı

Bu oranın 0.80’in altına düşmesi, alt katın dayanımının üst kata göre ciddi oranda daha zayıf olduğunu gösterir.

Yumuşak Kat ile Farkı

Yumuşak kat (B2) ve zayıf kat (B1) sıkça karıştırılır. Aralarındaki temel farklar şöyledir:

Özetle: Yumuşak kat daha çok rijitlik (sertlik) eksikliğine, zayıf kat ise taşıma gücü (dayanım) eksikliğine işaret eder.

TBDY 2018 Kuralları

TBDY 2018, Bölüm 3.6 ve 3.6.2.3 (B1) kapsamında zayıf kat tespit edildiğinde aşağıdaki kurallar uygulanır:

1. R katsayısı azaltılır:
   • ηci değeri 0.60 ile 0.80 arasında ise taşıyıcı sistem davranış katsayısı (R) bir çarpanla azaltılır.
   • Bu azaltma binanın tümüne uygulanır.
2. ηci < 0.60 ise:
   • Dayanım artırılarak hesap tekrarlanmalıdır. Yani mevcut durum kabul edilemez, zayıf katın dayanımı artırılmalıdır.
3. Dolgu duvar etkisi:
   • Bir katta dolgu duvar alanı üst kata göre fazla ise, dolgu duvarlar hesapta dikkate alınmaz.
   • Alt kattaki dolgu duvar alanı üst kattakinden az ise, dolgu duvarlar hesaba katılır.
   • Hesapta en küçük ηci değeri esas alınır.

Özet Olarak

Zayıf kat, binanın belirli bir katında dayanımın üst kata kıyasla en az %20 daha düşük olmasıdır. Bu durumda ya R katsayısı düşürülür ya da (ηci < 0.60 ise) dayanım artırılarak yeniden hesap yapılır. Dolgu duvar dağılımı bu hesabı doğrudan etkiler.

Kaynak: TBDY 2018 – Bölüm 3.6 ve 3.6.2.3 (B1)

Başka bir sorunuz varsa yine aynı yönetmelik çerçevesinde yanıtlamaktan memnuniyet duyarım.