Engelli rampa eğimi ne olmalıdır?

Merhaba, sorunuz için teşekkürler. Engelli rampa eğimi konusu, kullanıcının güvenliği ve erişilebilirlik açısından en kritik tasarım parametrelerinden biridir. Öncelik kuralı gereğince, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY / Tip İmar Yönetmeliği) Madde 30’da rampa eğimleri yükseklik aralıklarına göre kademelendirilmiştir. Tüm yeni bina projelerinde bu değerler esas alınmalıdır; genel geçer %8 sınırı yalnızca en düşük kot farkları için geçerlidir.

PAİY Madde 30’a Göre Rampa Eğimleri

Tip İmar Yönetmeliği Madde 30, fıkra 12’de rampa eğimleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu değerler, TS 9111 standardına uygun olup, her yükseklik aralığı için maksimum eğim sınırını belirler. Örneğin:

• 12 cm’lik bir kottan çıkış için %8 eğim (1 metrede 8 cm yükselme) kullanılabilir.
• 40 cm’lik bir kot farkı için maksimum eğim %7’dir (1 metrede 7 cm).
• 80 cm’lik bir kot farkı için %6 eğim (1 metrede 6 cm) uygundur.
• 120 cm’lik bir kot farkı için ise %5 eğim (1 metrede 5 cm) zorunludur.

Uyarı: Genel erişilebilirlik kaynaklarında sıkça “maksimum %8” ifadesi geçse de, bu yalnızca 15 cm ve altı yükseklikler için geçerlidir. Daha yüksek kot farklarında İmar Yönetmeliği’ndeki kademeli eğim tablosuna uymak zorunludur. Aksi takdirde yapı denetimde eksiklik raporu alabilirsiniz.

Rampa ile İlgili Diğer Zorunluluklar

Sadece eğim değil, rampanın tüm bileşenleri PAİY Madde 30 ve Erişilebilirlik Yönetmeliği’ne tabidir:

• Genişlik: Minimum 110 cm (tercihen 150 cm). Umumi binalarda giriş koridoru en az 2.20 m olmalı, rampa da bu genişliği karşılamalıdır.
• Sahanlık: Her 150 cm yükselmede 150x150 cm dinlenme sahanlığı zorunludur.
• Korkuluk ve Küpeşte: Rampanın iki tarafında da kesintisiz küpeşte bulunmalıdır. Yükseklik: 1. düzey 90 cm, 2. düzey 70 cm. Çap: 32–45 mm, elle kavranabilir malzemeden.
• Yüzey: Kaymaz malzeme kullanılmalı; tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketini güçleştirmemelidir (PAİY Madde 30/8).
• Kenar Koruması: Rampanın kenarlarında tekerleklerin düşmesini engelleyecek bordür veya koruma bulunmalıdır.

Hesaplama Örneği

Bir binanın giriş kotu ile yol kotu arasında 60 cm fark var. İmar Yönetmeliği’ne göre 51–100 cm aralığında maksimum eğim %6 (1:16).
Gerekli rampa uzunluğu = 0.60 / 0.06 = 10.00 metre.
Bu uzunluk boyunca her 150 cm yükselmede sahanlık gerekeceğinden, 60 cm’lik fark için ara sahanlık gerekmez (60 < 150). Ancak toplam uzunluk 10 m olduğundan, başlangıç ve bitişte dönüş alanları da düşünülmelidir.

Özet

• Birincil kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 30, fıkra 12.
• Eğim yüksekliğe göre değişir: %8 (≤15 cm), %7 (16–50 cm), %6 (51–100 cm), %5 (>100 cm).
• Yardımcı kaynak: Engelli Rampası kavram sayfası ve TS 9111.
• Dikkat: Genel %8 kuralı sadece küçük kot farkları içindir; daha büyük farklarda İmar’daki kademeli eğim tablosu uygulanır.

Projenizde net bir yükseklik değeri varsa, yukarıdaki tablodan doğru eğimi seçip rampa boyunu ve sahanlık gereksinimini hesaplamanızı öneririm.

Uyarı: Bu yanıt yalnızca sa