Engelli erişimi kapsamında, bina giriş rampalarının eğimi ve sahanlık ölçüleri mevzuata göre nasıl hesaplanmalıdır?

Engelli Erişimi Kapsamında Bina Giriş Rampaları: Eğim ve Sahanlık Ölçüleri

Merhaba,

Engelli erişimi kapsamında bina giriş rampalarının eğimi ve sahanlık ölçüleri konusunda Tip İmar Yönetmeliği (TİY) Madde 30 hükümleri uygulanır. Bu madde, rampa tasarımına ilişkin hem eğim hem de güvenlik donanımları açısından net sınırlar getirmektedir.

---

✅ Rampa Eğimleri (Madde 30/12)

Madde 30/12'ye göre rampa eğimleri, ulaşılacak yüksekliğe bağlı olarak aşağıdaki tablodaki değerleri aşamaz:

En Fazla Yükseklik	En Fazla Eğim
15 cm ve daha az	1:12 (%8)
16–50 cm arası	1:14 (%7)
51–100 cm arası	1:16 (%6)
100 cm üzeri	1:20 (%5)

🔎 Nasıl hesaplanır?
Örneğin, bina giriş kotu ile yol/bordür kotu arasında 40 cm yükseklik farkı varsa, rampa eğimi en fazla 1:14 (%7) olabilir. Bu durumda rampa boyu en az (40 \times 14 = 560) cm olmalıdır. 100 cm üzerindeki her yükseklik artışında eğim 1:20'yi geçmemelidir.

Önemli: Bu eğim sınırları, hem bina dışındaki (ön bahçe, yol kotu) hem de bina içindeki rampalar için geçerlidir.

---

✅ Sahanlık Ölçüleri

Madde 30/12'de rampa eğimi verilmiş olsa da, sahanlık ölçüleri (genişlik, derinlik vb.) doğrudan sayısal olarak bu maddede belirtilmemiştir. Ancak aynı maddenin 10. fıkrası, rampaların kenar korumaları, genişlikleri, sahanlıkları, korkuluk ile küpeşte ve kaplama malzemelerinin TS 9111 standardına uygun olmasını zorunlu kılar.

Bu nedenle sahanlık ölçüleri için TS 9111 standardına başvurmanız gerekmektedir. Wiki'de bu standardın detayları yer almadığından, sahanlık boyutları konusunda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ancak genel mimari pratikte, rampa başlangıç ve bitiş sahanlıklarının en az 1.50 m × 1.50 m veya bir tekerlekli sandalyenin 360° dönüşüne izin verecek şekilde 1.50 m çapında dairesel alan olarak düzenlendiği bilinmelidir.

⚠️ Uyarı: Kesin ölçüler için TS 9111 standardının ilgili bölümünü kontrol ediniz.

---

✅ Diğer Zorunlu Donanımlar (Madde 30/10 ve 30/13)

• Küpeşte: Rampalar ve ara sahanlıklarda, kesintisiz olarak 0.90 m yükseklikte 1. düzey, 0.70 m yükseklikte 2. düzey küpeşte bulunmalıdır. Küpeşte çapı 32–45 mm olup kolay kavranabilir malzemeden yapılmalıdır (Madde 30/13).
• Kenar korumaları: Rampa kenarlarında en az 5–10 cm yüksekliğinde bordür veya koruyucu bariyer bulunmalıdır (TS 9111'e atıf).
• Kaplama malzemesi: Döşeme kaplamaları kaymayı önleyici, tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketlerini güçleştirmeyen malzemeden olmalıdır (Madde 30/8).

---

✅ Özel Durum: Engelli Asansörü / Kaldırma Platformu (Madde 30/11)

Eğer rampa yapılması fiziksel olarak mümkün değilse (örneğin, ön bahçe mesaf