Engelli Rampası Eğimi: En Fazla %8 (Tip İmar Yönetmeliği Madde 30)

Merhaba,

Engelli rampası eğimi konusunda en kritik sınır Tip İmar Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 12. fıkrasında detaylı olarak düzenlenmiştir. Maddeye göre rampa eğimi, yükseklik farkına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Ancak sorunuzda belirli bir yükseklik belirtmediğiniz için genel en yüksek eğim oranı %8 (%8 = 1:12 eğim) olarak alınmalıdır. Bu değer, 15 cm ve daha az yükseklik farkları için geçerlidir.

Gelin şimdi bu maddeyi adım adım açıklayayım:

---

Tip İmar Yönetmeliği Madde 30/12 – Rampa Eğim Tablosu

En fazla yükseklik	En fazla eğim
15 cm ve daha az	1:12 (%8)
16-50 cm arası	1:14 (%7)
51-100 cm arası	1:16 (%6)
100 cm üzeri	1:20 (%5)

Yani: Rampa ne kadar kısa yüksekliği aşarsa eğimi o kadar dik olabilir; ne kadar uzun yüksekliği aşarsa o kadar yatay olmalıdır. Maksimum eğim %8'dir ve bu sadece 15 cm'lik küçük kot farklarında kullanılabilir.

---

Neden %8 Genel Sınır Olarak Alınıyor?

"Engelli Rampası" kavram sayfasında da belirtildiği gibi genel kural en fazla %8 eğim (1 metrede 8 cm yükselme) şeklindedir. Ancak Tip İmar Yönetmeliği Madde 30/12'deki tablo daha hassas bir düzenleme getirmiştir:

• 15 cm ve altı → %8 (en dik, en kısa mesafeli rampa)
• 16-50 cm → %7
• 51-100 cm → %6
• 100 cm üzeri → %5

Örneğin bir apartman girişinde 50 cm'lik bir kot farkı varsa, rampa eğimi %7'yi (yani 1:14) geçemez. 1 metre kot farkı için ise en fazla %6 (1:16) eğim kullanılabilir. 1 metreden yüksek farklarda (örneğin 1.20 m) eğim %5 (1:20) olur.

---

Madde 30'daki Diğer Önemli Şartlar

Sorunuz doğrudan eğimle ilgili olsa da, rampa tasarımında dikkat edilmesi gereken diğer kuralları da kısaca hatırlatmak isterim (Madde 30/10, 30/11 ve 30/13):

Şart	Detay
Kenar korumaları	Rampanın her iki tarafında engellilerin güvenliği için koruma şart
Genişlik	TS 9111 standardına uygun (minimum 110 cm, tercihen 150 cm)
Sahanlık	Her 150 cm yükselmede 150x150 cm dinlenme sahanlığı zorunlu
Korkuluk ve küpeşte	Kesintisiz 0.90 m (1. düzey) ve 0.70 m (2. düzey) yükseklikte, 32-45 mm çapında, kolay kavranabilir malzeme
Kaplama malzemesi	Kaymayı önleyen, tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketini güçleştirmeyen malzeme (Madde 30/8)
Engelli asansörü	Bina girişinde parsel sınırına kadar rampa yoksa, dar kenarı en az 0.90 m ve alanı en az 1.20 m² engelli asansörü / platformu yapılmalıdır (Madde 30/11)

---

Sık Yapılan Hatalar

1. %8 eğimi her yükseklikte kullanmak: Yanlış. %8 sadece 15 cm altı içindir. Daha yüksek farklarda eğim azalmalıdır.
2. Sahanlık koymamak: Her 150 cm yükselmede (dikey kot farkında) sahanlık zorunludur.
3. Korkuluk unutmak: İki tarafta da 0.90 m yükseklikte küpeşte şart.
4. Otopark rampası ile karıştırmak: Otopark iç yollarında açık rampa eğimi %12, kapalı rampa eğimi %15'e kadar çıkabilir. Ancak bu engelli rampası için geçerli değildir — engelli rampası her koşulda İmar Yönetmeliği Madde 30/12'ye tabidir.

---

Hesaplama Örneği

Diyelim ki 1 metre (100 cm) yükseklik farkını aşacak bir rampa yapacaksınız:

• Tabloya göre 51-100 cm arası için en fazla eğim %6 (1:16)
• Rampa uzunluğu: 1.00 / 0.06 = 16.67 metre
• Ayrıca her 150 cm yükselmede bir sahanlık konulacağı için, 100 cm yükseklikte sahanlık gerekmez (100 < 150). Ancak daha yüksek farklarda sahanlık zorunlu olur.

---

Sonuç

Engelli rampası eğimi en fazla %8'dir, ancak bu değer sadece 15 cm ve daha az yükseklik farklarında geçerlidir. Daha büyük kot farklarında yukarıdaki tablodaki oranlara uyulmalıdır. Tüm bu kurallar Tip İmar Yönetmeliği Madde 30 ve TS 9111 Standardı kapsamında zorunludur.

Önemli Uyarı: Otopark rampası gibi araç rampaları için farklı eğim sınırları (%12-%15) geçerlidir. Engelli rampası ile karıştırılmamalıdır.

Eğer projenizde belirli bir yükseklik farkı var ise, lütfen o değeri belirtin. Size o yüksekliğe göre tam eğim oranını ve rampa uzunluğunu hesaplayabilirim.