Elektrik Tesisat Etiketleme ve İşaretleme (Kuvvetli Akım Yönetmeliği Madde 19, 21)

Merhaba, elektrik tesisatında etiketleme ve işaretleme konusu, can ve mal güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'nde bu hususlar Madde 19 ve Madde 21 ile düzenlenmiştir. Öncelikle belirteyim ki bu konu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) özel bir hüküm içermemektedir, bu nedenle doğrudan Kuvvetli Akım Yönetmeliği'ne başvuruyorum.

Aygıt Etiketi Zorunluluğu (Madde 19)

Kuvvetli Akım Yönetmeliği Madde 19 uyarınca, tüm kuvvetli akım aygıtları, ölçü transformatörleri, ölçü aletleri, sigortalar ve devre kesme aygıtları üzerinde tanıtıcı etiket bulunması zorunludur. Bu etiketler, ilgili ekipmanın ne olduğunu, hangi devreye ait olduğunu ve teknik özelliklerini (anma akımı, gerilim seviyesi vb.) açıkça belirtmelidir.

Bu madde, Madde 19'un bağlı olduğu Madde 5-19 arasındaki aygıt kuralları kapsamında değerlendirilir. Madde 5 gereği tesisler her işletme durumunda cana/mala zarar vermeyecek şekilde olmalıdır. Etiketleme, bakım ve onarım sırasında yanlış müdahaleyi önleyerek bu güvenlik ilkesini destekler.

Tesis Bölümü İşaretleme (Madde 21)

Madde 21 ise daha kapsamlı bir düzenleme getirir: Görevlilerin makinelerin, aygıtların ve iletkenlerin ne işe yaradığını açıkça anlayabileceği şekilde işaretleme yapılması zorunludur. Bu işaretleme:

• Pano etiketleri (hangisi ana dağıtım, hangisi tali dağıtım)
• Kablo etiketleri (nereden geliyor, nereye gidiyor)
• Makine etiketleri (motor mu, jeneratör mü, hangi sisteme ait)
• Kesici/ayırıcı etiketleri (hangi devreyi kontrol ettiği)

şeklinde uygulanır.

İlgili Diğer Hükümler

Madde 4'teki tanımlar bu etiketlemenin kapsamını belirler:

• Kuvvetli akım tesisi: Elektrik enerjisinin üretilmesi/iletilmesi/dağıtılması/kullanılmasını sağlayan tesisler
• Alçak gerilim (AG): ≤ 1000 V fazlar arası
• Yüksek gerilim (YG): > 1000 V fazlar arası

Madde 12 gereği gerilim altındaki kısımlarda yalıtım sağlanmalıdır, etiketleme bu yalıtıma zarar vermeyecek şekilde yapılmalıdır. Madde 18 metal gövdeli aygıtlarda topraklama bağlantı düzenini belirtir; etiketler topraklama sembollerini de içermelidir.

Madde 22 yangın ve duman önlemi kapsamında yanabilen malzemelerin yangın tehlikesi oluşturmayacak şekilde düzenlenmesini ister. Etiketlerin yanmaz malzemeden olması veya yangına dayanıklı şekilde monte edilmesi gerekir.

Uygulama Örnekleri

• Pano etiketi: "Ana Dağıtım Panosu – 400V / 630A" şeklinde, hangi trafodan beslendiği belirtilir.
• Kablo etiketi: "TM-1 → AG-1 / 3x185+95 mm² NYY" formatında.
• Kesici etiketi: "QF-1 – Kompresör Devresi" yazılı.

Sayısal Veriler

Wiki context'ten aldığım sayısal değerler:

• AG sınırı: ≤ 1000 V
• YG sınırı: > 1000 V
• Tehlikeli gerilim (AG): > 50 V

Bu değerler etiketlemede gerilim seviyesi belirtilirken kullanılır.

Özet

Madde	Zorunluluk
M.19	Tüm kuvvetli akım aygıtlarında tanıtıcı etiket
M.21	Tesis bölümlerinde açık anlaşılır işaretleme

Etiketleme ve işaretleme, işletme güvenliği, bakım kolaylığı ve acil durum müdahalesi için olmazsa olmazdır. Madde 14 manevra aygıtlarına kolay ve tehlikesiz erişim şartını getirir; etiketler bu erişimi destekler. Madde 16 kesici/ayırıcıların açık konumda devreyi tam ayırmasını ister; etiketler hangi aygıtın hangi devreyi kestiğini gösterir.

Önemli Not: Bu bilgiler yalnızca Kuvvetli Akım Yönetmeliği'nin ilgili maddelerine (Madde 19 ve 21) dayanmaktadır. Başka bir yönetmelikte (İmar, Deprem, Yangın, Yapı Denetim) bu konuda ek hüküm bulunmadığından cevap tamdır. Etiketleme standartları ve renk kodları gibi detaylar için ilgili TS standartlarına başvurulmalıdır.