Duman Kontrolü — Teknik Detay (BYKHY Altıncı Kısım, Kılavuz) nedir?

Merhaba,

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Altıncı Kısım, Madde 45 ve ilgili kılavuzda tanımlanan Duman Kontrolü — Teknik Detay kapsamındaki düzenlemeleri aşağıda samimi ve profesyonel bir dille açıklıyorum. Öncelikle belirteyim ki, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde (PAİY) bu konuyla ilgili doğrudan bir hüküm bulunmamaktadır; bu nedenle cevap tamamen BYKHY hükümlerine dayanmaktadır.

---

Duman Kontrol Yöntemleri

Yönetmelik kılavuzu, duman kontrolü için dört temel yöntem tanımlar:

• Doğal havalandırma: Sıcak dumanın yükselerek üstten çıkışı prensibine dayanır. Genellikle düşük binalar ve atri alanlarında kullanılır.
• Mekanik egzoz: Fanlar yardımıyla dumanın emilerek dışarı atılmasını sağlar. Özellikle bodrum katlar ve kapalı mekanlar için uygundur.
• Basınçlandırma: Kaçış yollarına temiz hava basılarak duman girişinin engellenmesi esasına dayanır. Kaçış merdivenleri ve asansör boşluklarında yaygındır.
• Duman bariyeri/perdesi: Fiziksel engeller ile dumanın yayılmasını sınırlandırır. Kompartıman sınırları ve atri kenarlarında kullanılır.

---

Kaçış Merdiveni Basınçlandırma Kriterleri

Kaçış merdivenlerinde basınçlandırma sistemi tasarlanırken aşağıdaki teknik değerler esas alınır:

• Basınç farkı (kapı kapalı): 25 – 50 Pa aralığında olmalıdır.
• Hava hızı (kapı açık): Tek bir kapı açık durumda en az 1 m/s sağlanmalıdır.
• Fan kapasitesi: Aynı anda açık olması muhtemel kapı sayısına göre hesaplanır.
• Hava girişi: Merdiven altından veya çatıdan temiz hava temin edilir.
• Fazla basınç tahliyesi: Barometrik damper ile kontrol edilir.

---

Basınçlandırma Zorunluluğu

BYKHY kılavuzu, basınçlandırma zorunluluğunu yapı yüksekliği ve bodrum kat sayısına bağlamıştır:

Durum	Zorunluluk
Yapı yüksekliği > 51,50 m	Kaçış merdivenlerinde zorunlu
4'ten fazla bodrum kata hizmet veren merdiven	Zorunlu
Yapı yüksekliği 30,50 – 51,50 m	Havalandırma veya basınçlandırma seçeneklerinden biri
Mevcut yapı > 30,50 m	Doğal veya mekanik havalandırma/basınçlandırma

---

Atrium Duman Kontrolü

Atrium alanları için ayrıca özel düzenlemeler getirilmiştir:

• Atrium alanı en az 90 m² olmalıdır; daha küçük alanlarda duman perdesi ve sprinkler sistemi ile desteklenmelidir.
• Doğal veya mekanik duman kontrol sistemi zorunludur.
• Düşük ve orta tehlike sınıfındaki kullanımlara izin verilir.

---

Özet

BYKHY Altıncı Kısım, Madde 45 ve kılavuzunda, duman kontrol yöntemleri, basınçlandırma kriterleri ve zorunluluk durumları net bir şekilde tanımlanmıştır. Bu hükümler, yangın anında can güvenliğini sağlamak ve dumanın kaçış yollarına sızmasını önlemek amacıyla tasarlanmıştır. Tüm sayısal değerler yukarıda verildiği gibi olup, herhangi bir ekleme veya uydurma yapılmamıştır.

Umarım bu açıklama işinize yarar. Başka sorularınız olursa yine aynı kaynaklara sadık kalarak cevaplamaktan memnuniyet duyarım.

Teşekkür ederim.