Depremde en riskli bina türleri hangileridir?

Merhaba, sorunuzu doğrudan yanıtlayabilmek için elimdeki kaynakları taradım. Ne yazık ki verilen wiki içeriğinde "en riskli bina türleri" şeklinde bir sınıflandırma veya liste bulunmamaktadır. Mevcut metin, TBDY Ekleri – Binaların Tasarımı İçin Esaslar – Bölüm 3'ün bir kısmını içermekte olup, bu bölüm daha çok genel tanımlar, sınıflandırmalar ve performans düzeylerine odaklanmaktadır.

Bununla birlikte, aynı kaynak içerisinde risk seviyesini etkileyen faktörlere dair bazı maddeler bulunuyor. Bu maddeler ışığında, hangi binaların deprem karşısında daha hassas olabileceğine dair çıkarımlar yapmak mümkün:

1. Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) ve Bina Yükseklik Sınıfı (BYS)

• Madde 3.2 ve Tablo 3.2 uyarınca, binalar Bina Kullanım Sınıfı (BKS) ve DD-2 deprem yer hareketi düzeyi için kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısına bağlı olarak DTS'ye ayrılır. DTS yükseldikçe (örneğin DTS=1,2,3) deprem hesabında daha yüksek talepler oluşur, dolayısıyla bu sınıflardaki binalar yapısal olarak daha zorlayıcı koşullara tabidir.
• Madde 3.3.2.1 ve Tablo 3.3’te, binalar Bina Yükseklik Sınıfları (BYS)’na ayrılmıştır. Tablo 3.3'te "YB" (yüksek bina) olarak belirtilenler, Bölüm 13'e göre tasarlanır (Madde 3.3.2.2). Yüksek binalar, deprem etkisi altında daha karmaşık davranış sergiler ve göreli kat ötelemeleri, ikinci mertebe etkileri gibi konular daha kritik hale gelir. Bu nedenle BYS’nin yüksek olduğu (özellikle BYS 1-3) yapılar, daha riskli kabul edilebilir.

2. Düzensizlikler (Madde 3.6)

• 3.6.2.1 – A1 (Burulma Düzensizliği) ve B2 (Komşu Katlar Arası Dayanım Düzensizliği) türü düzensizlikler, deprem hesap yönteminin seçiminde etkilidir. Bu düzensizliklerin bulunduğu binalarda, deprem kuvvetlerinin dağılımı homojen olmaz, yerel hasar riski artar.
• 3.6.2.2 – A2 (Döşeme Süreksizliği) ve A3 (Döşeme Düzleminde Büyük Boşluklar) düzensizliklerinin bulunduğu binalarda, kat döşemelerinin kendi düzlemleri içinde yatay yükleri güvenle aktarabildiği kanıtlanmalıdır. Aksi halde diyafram davranışı bozulur ve taşıyıcı sistem elemanları arasında öngörülmeyen kuvvet dağılımları oluşur.
• 3.6.2.3 – B1 (Komşu Katlar Arası Rijitlik Düzensizliği) düzensizliğinin bulunduğu binalarda, o kattaki dolgu duvar alanları dikkate alınarak rijitlik değişimi kontrol edilmelidir. Yumuşak kat riski, bu düzensizliğin tipik bir sonucudur ve depremde göçmeye neden olabilir.
• 3.6.2.4 – B3 (Taşıyıcı Sistemin Düşey Elemanlarının Süreksizliği) türü düzensizlik, kolon veya perdelerin üst katlarda sonlanması veya yer değiştirmesi durumudur. Bu durumda yük aktarımı kesintiye uğrar ve ani rijitlik değişimleri meydana gelir.

3. Bina Performans Düzeyleri (Madde 3.4)

• Kesintisiz Kullanım (KK), Sınırlı Hasar (SH), Kontrollü Hasar (KH) ve Göçmenin Önlenmesi (GÖ) olmak üzere dört performans düzeyi tanımlanmıştır. Tasarımda hedeflenen performans düzeyi ne kadar düşükse (örneğin yalnızca GÖ), bina o kadar yüksek hasar alabilir ve risk o kadar fazladır. Ancak bu, binanın türünden çok tasarım hedefine bağlıdır.

Sonuç

**Verilen wiki içeriğinde “en riskli bina türleri” başlıklı bir liste veya doğrudan bir hüküm bulunmadığı için bu soruya kesin bir y