Deprem Performans Hedefi nedir?

Merhaba! Deprem performans hedefi, bir binanın belirli bir deprem yer hareketi düzeyi altında göstermesi beklenen hasar seviyesini ifade eder. Bu kavram, özellikle yüksek binaların tasarımında kritik öneme sahiptir ve TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar — Bölüm 13 kapsamında detaylı olarak düzenlenmiştir. Yönetmeliğin bu bölümü, deprem etkisi altında betonarme ve çelik yüksek bina taşıyıcı sistemlerinin tasarımı için uygulanacak özel kuralları içerir.

Yüksek binaların tasarımı üç aşamada gerçekleştirilir ve her aşama farklı bir deprem düzeyi için farklı bir performans hedefini sağlamayı amaçlar:

Tasarım Aşaması I: DD-2 Deprem Yer Hareketi Altında Ön Tasarım

• Madde 13.2.1.1 uyarınca bu aşamada, DD-2 deprem yer hareketi (50 yılda aşılma olasılığı %10, tekrarlanma periyodu 475 yıl) etkisi altında Kontrollü Hasar (KH) performans hedefi sağlanır. Yani bina, bu depremde kontrollü bir hasar düzeyinde kalacak şekilde dayanıma göre tasarım (DGT) yaklaşımı ile ön boyutlandırılır.
• Madde 13.2.1.3 gereği bu aşamada Bölüm 4, Bölüm 7, Bölüm 8 ve/veya Bölüm 9 ile birlikte bu Bölüm'deki kurallar esas alınır.

Tasarım Aşaması II: DD-4 veya DD-3 Deprem Yer Hareketi Altında Değerlendirme–İyileştirme

• Madde 13.2.2.1(a)'ya göre, normal performans hedefi için DD-4 deprem yer hareketi (50 yılda aşılma olasılığı %68, tekrarlanma periyodu 43 yıl) altında Kesintisiz Kullanım (KK) performans hedefi sağlanır. Bina, bu hafif depremde neredeyse hiç hasar görmeyecek şekilde dayanıma göre değerlendirilir.
• Madde 13.2.2.1(b)'ye göre, ileri performans hedefi için DD-3 deprem yer hareketi (50 yılda aşılma olasılığı %50, tekrarlanma periyodu 72 yıl) altında Sınırlı Hasar (SH) performans hedefi sağlanır. Bu kez şekildeğiştirmeye göre değerlendirme ve tasarım (ŞGDT) yaklaşımı kullanılır.
• Madde 13.2.2.2'de belirtildiği gibi değerlendirme sonucunda gerekli görülürse ön tasarım iyileştirilir ve değerlendirme tekrarlanır.

Tasarım Aşaması III: DD-1 Deprem Yer Hareketi Altında Değerlendirme–İyileştirme–Son Tasarım

• Madde 13.2.3.1 uyarınca bu aşamada, ilk iki aşama tamamlanmış yüksek bina, DD-1 deprem yer hareketi (50 yılda aşılma olasılığı %2, tekrarlanma periyodu 2475 yıl) altında Göçmenin Önlenmesi (GÖ) veya Kontrollü Hasar (KH) performans hedefini sağlamak üzere değerlendirilir. Bu en şiddetli deprem düzeyinde bile binanın göçmemesi veya kontrollü hasar düzeyinde kalması hedeflenir.

Özetle, performans hedefi, hangi deprem düzeyinde binanın hangi hasar seviyesinde olması gerektiğini tanımlayan bir tasarım kriteridir. TBDY Ekleri Bölüm 13, bu hedefleri yüksek binalar özelinde somutlaştırmış ve üç aşamalı bir tasarım süreciyle güvence altına almıştır. Unutulmamalıdır ki, bu kurallar yalnızca yüksek bina olarak sınıflandırılan yapılar için geçerlidir (Madde 13.1.2).