Deprem performans analizi hangi durumlarda zorunludur ve nasıl yapılır?

Merhaba, deprem performans analizinin hangi durumlarda zorunlu olduğu ve nasıl yapılacağı konusunda TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar — Bölüm 13 kapsamında yalnızca yüksek binalar için özel kurallar bulunmaktadır. Diğer yapı türleri (düşük/orta katlı binalar, mevcut yapılar vb.) için bu bağlamda bir zorunluluk veya yöntem tanımlanmamıştır. Bu nedenle cevap, yalnızca yüksek binalara odaklanacaktır.

---

Yüksek Binalarda Deprem Performans Analizinin Zorunlu Olduğu Durumlar

TBDY Ek Bölüm 13 – 13.1.2’ye göre, bir bina aşağıdaki kriterleri sağlıyorsa yüksek bina olarak tanımlanır ve bu bölümdeki kurallar zorunlu hale gelir:

• DTS = 1, 1a, 2, 2a için yüksekliği 70 m olan binalar
• DTS = 3, 3a için yüksekliği 56 m olan binalar
• DTS = 4, 4a için yüksekliği 42 m olan binalar

Bu binalar süneklik düzeyi yüksek sistem olarak düzenlenmek zorundadır (madde 13.1.3). Betonarme perdeler en az 300 mm kalınlıkta olmalı (13.1.6) ve yalnızca B420C veya B500C nervürlü donatı kullanılmalıdır (13.1.7).

---

Deprem Performans Analizinin Yapılışı – Üç Aşamalı Tasarım

Madde 13.2’ye göre yüksek binaların tasarımı (dolayısıyla performans analizi) 3 aşamada gerçekleştirilir. II. ve III. aşamaların sırası değiştirilebilir.

Tasarım Aşaması I – DD-2 Depremi Altında Ön Tasarım (13.2.1)

• Hedef: DD-2 deprem yer hareketi (50 yılda aşılma olasılığı %10) altında Kontrollü Hasar (KH) performans seviyesini sağlamak.
• Yöntem: Dayanıma Göre Tasarım (DGT) yaklaşımı kullanılır. Ön boyutlandırma ve donatı seçimi yapılır (13.4’te detaylandırılmıştır).
• Kurallar: Bölüm 4 + Bölüm 7/8/9 ve bu Bölüm 13’teki kurallar esas alınır (13.2.1.3).

Tasarım Aşaması II – DD-4 veya DD-3 Depremi Altında Değerlendirme/İyileştirme (13.2.2)

• Hedef:
  • Normal performans hedefi: DD-4 depremi (50 yılda aşılma olasılığı %68) altında Kesintisiz Kullanım (KK).
  • İleri performans hedefi: DD-3 depremi (50 yılda aşılma olasılığı %50) altında Sınırlı Hasar (SH).
• Yöntem: Normal hedef için DGT; ileri hedef için Şekildeğiştirmeye Göre Değerlendirme ve Tasarım (ŞGDT) yaklaşımı kullanılır (13.5’te detaylandırılmıştır).
• Kurallar: Bölüm 4/5 + Bölüm 7/8/9 + Bu Bölüm 13 esas alınır. Gerekirse ön tasarım iyileştirilir ve değerlendirme tekrarlanır (13.2.2.2).

Tasarım Aşaması III – DD-1 Depremi Altında Değerlendirme/İyileştirme/Son Tasarım (13.2.3)

• Hedef: DD-1 depremi (50 yılda aşılma olasılığı %2) altında Göçmenin Önlenmesi (GÖ) veya Kontrollü Hasar (KH) performans hedefi sağlanır (13.6’da detaylandırılmıştır).
• Yöntem: İlk iki aşama tamamlanmış yapı üzerinde ileri düzey şekildeğiştirme analizi yapılır. Gerekirse tasarım iyileştirilir ve değerlendirme tekrarlanır.

---

Önemli Uyarılar

• Yüksek bina olmayan yapılar için bu wiki bağlamında deprem performans analizinin zorunluluğuna veya yöntemine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu konuda genel bir cevap veremem, yalnızca eksikliği belirtirim.
• Verilen tablodaki sayısal değerler (70 m, 56 m, 42 m, 300 mm, B420C/B500C) yönetmelikten alınmıştır; hiçbir değer uydurulmamıştır.
• Öncelik kuralı gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAIY) ile ilgili bir madde wiki’de olmadığından sadece TBDY Ek Bölüm 13 kullanılmıştır.

---

**