Çevresel etki değerlendirmesi (CED) hangi yapılarda zorunlu?

Merhaba! Sorumuza verdiğim cevabı, belirttiğiniz wiki/mevzuat içeriklerine dayanarak yapılandırdım.

ÖNEMLİ NOT: Paylaştığınız wiki içeriği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ni (PAİY) değil, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği ve Çevre Mevzuatı'nı kapsamaktadır. Bu nedenle cevabım tamamen bu mevzuata göre şekillenmiştir.

ÇED Yönetmeliği'ne Göre Zorunluluk Kapsamı

Wiki'deki maddeler, ÇED'in hangi spesifik "yapı" (örneğin konut, AVM, fabrika gibi) için zorunlu olduğunu liste halinde vermemektedir. Yönetmelik, "yapı" yerine "proje" kavramını kullanır ve zorunluluğu projenin büyüklüğüne, türüne ve çevresel etkisine bağlar.

Zorunlu olan projeler iki ana grupta toplanır:

1. Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler (Ek-1 Listesi):

   • Bu projeler için doğrudan ve kapsamlı bir ÇED süreci zorunludur.
   • Dayanak: Madde 4/g'de Ek-1'deki projeler için ÇED başvuru dosyası hazırlanması gerektiği belirtilir. Madde 6/1, Ek-1 kapsamındaki projeler için ÇED Başvuru Dosyası ve ÇED Raporu hazırlatılması zorunluluğunu getirir (Kaynak [3], [5]).
   • Wiki Eksikliği: Ek-1'de yer alan projelerin tam listesi (örneğin, belirli kapasitenin üzerindeki rafineriler, barajlar, otoyollar vb.) wiki'de mevcut değildir. Bu nedenle hangi spesifik "yapı" veya "tesisin" bu listeye girdiğini buradan bilemiyoruz.

2. Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler (Ek-2 Listesi):

   • Bu listedeki projeler için önce "Proje Tanıtım Dosyası" ile bir ön inceleme yapılır. Bu inceleme sonucunda, eğer Bakanlık gerekli görürse, proje için tam kapsamlı ÇED Raporu hazırlanması zorunlu hale gelir.
   • Dayanak: Madde 6/1, bu kapsamdaki projeler için Proje Tanıtım Dosyası hazırlatılması gerektiğini söyler. Madde 4/h, inceleme sonucunda "ÇED Raporu hazırlanmalıdır kararı" çıkabileceğini belirtir (Kaynak [5], [9]).
   • Wiki Eksikliği: Ek-2 listesinin içeriği de wiki'de bulunmamaktadır.

Net Zorunluluk ve Yaptırım Maddesi

Hangi kapsamda olursa olsun, bir projenin ÇED Yönetmeliği'ne tabi olması durumunda, o proje için inşaata başlamanın ve yapı ruhsatı almanın tek ve kesin yolu şudur:

"Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez." Kaynak: [5] - Madde 6/3, Çevre Mevzuatı (CEV-Y01)

Bu madde, "yapı ruhsatı" alabilmenin ön koşulu olarak doğrudan ÇED Olumlu Kararı'nı işaret eder.

Sonuç

Sorunuzun teknik cevabı şudur: ÇED, ÇED Yönetmeliği'nin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde belirtilen tür ve büyüklükteki tüm projeler için zorunludur. Bir proje bu kapsamda değerlendiriliyorsa, "ÇED Olumlu" kararı olmadan yapı ruhsatı alması hukuken mümkün değildir.

Ancak, mevcut wiki veritabanı, bu Ek-1 ve Ek-2 listelerinde hangi yapıların (örneğin 1000 m² üstü konut, 50 yataklı otel, tekstil fabrikası vb.) olduğunu içermediği için, hangi yapılarda zorunlu olduğunun tam listesini maalesef size veremiyorum. Bu listeler için doğrudan ÇED Yönetmeliği'nin güncel Ek-1 ve Ek-2 maddelerine bakmanız gerekmektedir.