Çelik Sargı ile Güçlendirme Nedir?

Çelik sargı ile güçlendirme, mevcut betonarme kolonların deprem performansını artırmak amacıyla uygulanan, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018 – Bölüm 15.10.1.2’de tanımlanan bir yöntemdir. Bu sistemde kolonun dört köşesine boyuna köşebent profilleri yerleştirilir ve belirli aralıklarla yatay çelik plakalar (lace) ile birbirine bağlanarak bir sargı oluşturulur. Köşebent ile beton arasındaki boşluk epoksi dolgu ile doldurulur; döşeme geçişlerinde ise ankraj elemanları kullanılarak süreklilik sağlanır.

Sistem Bileşenleri

Kesme Dayanımı Artışı

Çelik sargının sağladığı kesme dayanımı artışı aşağıdaki formülle hesaplanır:

ΔV_s = A_st × f_yd × d / s_st

Burada;

• A_st : yatay plaka kesit alanı,
• f_yd : çelik akma dayanımı,
• d : etkin kolon yüksekliği,
• s_st : yatay plaka aralığıdır.

Bindirme Bölgesi Özel Koşulları

Eski yapılarda kısa bindirmeli donatı bölgelerinde çelik sargı uygulandığında TBDY 2018 ek koşullar getirir:

• Bindirme boyunu kapsayan bölgede yatay plaka aralığı sıklaştırılır (s ≤ d/4).
• Köşebent boyutu bindirme bölgesinde artırılabilir.
• Epoksi tutunması bindirme bölgesinde özellikle titizlikle uygulanır.

Avantaj ve Dezavantajlar

Pratik Uygulama Notları

• Köşebent profil boyutu (L80×8 veya L100×10 gibi) yapısal hesapla belirlenir.
• Döşeme–kolon birleşiminde yatay plaka geçişi için özel detay çizimi hazırlanmalıdır.
• Yangın kaplaması (alçı pano, yangın boyası vb.) mutlaka uygulanmalıdır.

Sonuç

Çelik sargı ile güçlendirme, özellikle binanın kullanımını aksatmadan, hızlı ve nispeten az işçilikle kolon kesme dayanımını artıran etkili bir yöntemdir. TBDY 2018 Bölüm 15.10.1.2 kapsamında detaylandırılan bu sistemde, hesap esasları, bindirme bölgesi sıklaştırması ve yangın koruması gibi kritik kurallara uyulması zorunludur. Mevcut yapının durumu ve deprem performans hedeflerine göre uygun köşebent boyutları ve plaka aralıkları belirlenmelidir.