Binalarda su deposu zorunlu mu?

Merhaba, sorunuzu Tip İmar Yönetmeliği kapsamında değerlendiriyorum. Evet, binalarda su deposu bulundurulması zorunludur. Bu zorunluluğun detayları ve hacim kriterleri Tip İmar Yönetmeliği Madde 36'da açıkça düzenlenmiştir. Öncelik kuralı gereği, bu yönetmelikteki hükümler diğer yönetmeliklere göre önceliklidir ve çelişme durumunda Tip İmar Yönetmeliği esas alınır.

Su Deposu Hacmi Zorunlulukları (Tip İmar Yönetmeliği Madde 36)

Madde 36/(1) kapsamında, yapının kullanma amacına ve büyüklüğüne göre minimum su deposu hacimleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Çok yüksek yapılar: En az 30 m³
• Umumi binalar ve yüksek katlı yapılar: En az 15 m³
• 10 bağımsız bölüme kadar konut binaları: En az 3 m³
• Diğer binalar (örneğin ticari, ofis, sanayi): En az 5 m³

Bu hacimler alt sınır olup, yapının günlük su ihtiyacı, yangın söndürme sistemi ve ulusal/uluslararası standartlar dikkate alınarak artırılabilir. Ayrıca konut binalarında 10 bağımsız bölümden sonraki her bir bağımsız bölüm için depo hacmi 0,50 m³ arttırılır (Madde 36/(2)).

Hidrofor Zorunluluğu: Su deposunun bulunduğu kottan itibaren cazibeli akım (yerçekimi ile suyun akması) mümkün değilse, hidrofor konulması zorunludur (Madde 36/(3)). Örneğin depo bodrum katta ise ve üst katlara suyun çıkması gerekiyorsa hidrofor şarttır.

Depo Yerleşimi ve Malzeme Şartları

Su depoları ve hidrofor, bodrum kat veya çatı katında tertiplenebilir. Aynı şartları sağlamak kaydıyla, bina alanı dışında ön, yan ve arka bahçelerde toprağa gömülü olarak da yerleştirilebilir (Madde 36/(4)). Depo yapımında kullanılacak malzemeler:

• Betonarme, paslanmaz çelik veya sıhhi şartlara uygun benzeri malzeme olmalıdır.
• Depo, taşıyıcı sistemden bağımsız olarak inşa edilir (Madde 36/(5)).

Ayrıca gerekli drenaj ve yalıtım tedbirleri (su yalıtımı, ısı yalıtımı vb.) alınmalıdır.

Planlı Alanlar Dışında Durum: Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

Eğer yapı plansız alan (imar planı bulunmayan alan) içinde yer alıyorsa, Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 32 devreye girer. Bu maddede yalnızca umumi binalar, otel, işhanı ve benzerleri için en az 10 tonluk (10.000 litre ≈ 10 m³) su deposu zorunluluğu getirilmiştir. Ancak Tip İmar Yönetmeliği daha kapsamlı ve güncel olduğu için, planlı alanlarda öncelikle Madde 36 uygulanır. Plansız alanlarda ise Madde 32 geçerlidir.

Yangın Yönetmeliği ile İlişkisi

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 117 ve 118, su deposu değil, yanıcı ve parlayıcı sıvıların depolanması ile ilgili hükümler içerir. Örneğin sınıf I, II, IIIA/IIIB sıvılar için depolama sınırları, yangına dayanım süreleri ve tehlike bölgesi tanımları verilmiştir. Bu maddeler su deposu zorunluluğu ile doğrudan ilgili değildir, ancak binada yanıcı sıvı depolanıyorsa bu hükümler dikkate alınmalıdır.

Özetle: Tip İmar Yönetmeliği Madde 36'ya göre tüm binalarda (konut, umumi, yüksek yapı vb.) asgari su deposu hacmi zorunludur. Hacim, bağımsız bölüm sayısına ve yapı sınıfına göre değişir. Hidrofor ise cazibeli akım mümkün olmadığında zorunludur. Depo yerleşimi bodrum, çatı veya bahçede toprağa gömülü olabilir. Yangın yönetmeliği ise yalnızca yanıcı sıvı depolarını düzenler.

Önemli Uyarı: Bu cevap yalnızca verilen wiki bağlamındaki yönetmelik maddelerine dayanmaktadır. Su deposu hacmi hesaplanırken mutlaka yapının kullanma amacı, yangın söndürme sistemi ve günlük su ihtiyacı gibi ek kriterler de değerlendirilmelidir. Proje aşamasında ilgili idareye (belediye, il özel idaresi) danışmanız önerilir.